The.Tony
31-07-2008, 11:20 AM
http://www.can-do.com/uci/lessons99/I-periodic-color.gif
The.Tony
31-07-2008, 11:21 AM
Nga fundi i shekullit XVIII kimistet filluan ti ndajne substancat e thjeshta ne elemente dhe ne perberje kimike ( substanca te perbera)
Janė bėrė shumė pėrpjekje pėr te arritur deri ne klasifikimin e elementeve ne njė sistem periodik.
Fillimet e tyre i perkasin vitit 1817 kur kimisti gjerman Dobereiner,tregoi se masa e Stronciumit ne njė perberje kimike gjendet midis masave te dy elementeve te ngjashen,Kalciumit dhe Bariumit ( metale alkalinotokesore) e ne perberje kimike te ngjashme.
Vite me vonė u bene te njohura dhe treshe te tjera elementesh te ngjashem....Triada. ..p.sh triada e halogjeneveku renditeshin klori,bromi e jodi.
triada e metaleve alkaline,ku renditeshon Litiumi,natriumi e kaliumi.
Kimiste te tjerė kanė treguar se elementet mund te grupoheshin ne bashkesi mė me shumė elemente te ngjashem. Kėshtu magnezi iu shtua alkalinotokesoreve, fluori iu shtua halogjeneve etj.
Po kėshtu oksigjeni,squfuri,arseniku,antimoni e bismuthi qe nga 1854 bėjnė pjesė ne njė familje.
Rreth 1862 kimisti francez Shankurtua,i vendosi elementet sipas rritjes se mases atomike
Pohimi se vetite e elementeve janė ne varėsi periodike te mases atomike tė tyre perben ligjin periodik.
Kimisti Anglez Nju lends me 1863 propozoi njė sistem klasivikimi te elementeve sipas rritjes se mases atomike.
Elementet ishin ndare ne shttate grupe me shtatė elemente secili. Ai e quajti kėtė klasifik Ligj i Oktatave.
Idet e mėvonshme e me njė rėndėsi kolosale dalin ne pah ne 1869 nga rusi Dimitri Mendelejev.
Ai kreu njė studim te thelluar midis mases se elementeve dhe vetive tė tyre fizike e kimike
Ai propozoi njė tabele te perbere nga 17 shtylla e me pas njė tabele me 8 shtylla e cila u perdor pėr shumė kohe e me vonė u zevendesua me tabelen me perioda te gjata, te cilem e perdorim dhe sot.
Grupin VIIIA ,gazet e plogeta, qe nuk njiheshin ne kohėn e Mendelejevit,e shtuan anglezet Relej dhe Ramsej me 1894 pasi zbuluan heliumin, neonin dhe argonin.
Pas zbulimit te elektonit nga fizikanti Tomson dhe propozimit te teorise berthamore te ndėrtimit te atomit nga Ratherford,fizikanti anglez Van Den Brok,vuri re se ngarkesa e berthames qe e njohim si numri atomik pėrputhet me numrin e elementit ne sistemin periodk.
Fizikanti anglez Mozli percaktoj vlerat e sakta te numrit atomik te elemeteve nėpėrmjet studimit te spekterave tė tyre rentgen X
Me 1922 Bori bėri njė interpretim te tabeles sipas strukturės elektronike te atomit dhe propozoi tabelen me perioda te gjata, qe pėrdoret e sot.