Trupi i gjallesave shumëqelizore përbëhet nga një numër i madh i qelizave. Gjatë procesit evolutiv q

[The.Tony]

Trupi i gjallesave shumëqelizore përbëhet nga një numër i madh i qelizave. Gjatë procesit evolutiv qelizat janë specializuar për kryerjen e funksioneve të ndryshme, e kjo gjë ka ndikuar në ndërtimin e tyre. Në këtë mënyrë janë krijuar indet. Ne ind nënkuptojmë grupin e qelizave, që kanë ndërtim të njëjtë, të cilat janë specializuar për kryerjen e një funksioni të caktuar. Shkenca që studion indet quhet histologji. Gjallesat shtazore përbëhen nga këto lloje indesh: indi epitelial, lidhor, muskulor dhe nervor.

Indi epitelial (sipërfaqësor)
Qelizat e këtij indi janë të mbështetura mirë njëra me tjetrën. Ato formojnë një ose disa shtresa qelizore kompakte që shërbejnë si kufi me indet që vendosen më thellë.

Format e qelizave janë pllakore, kubike, cilindrike etj. Qelizat e këtij indi, në anën e jashtme, në të shumtën e rasteve janë të pajisura me qerpikë, që kanë funksion mbrojtës, apo me rrudha të shumta që rrisin sipërfaqen thithëse. Funksioni themelor i indit epitelial është mbrojtja, sepse ky mbështjell tërë sipërfaqen e trupit, sipërfaqen e organeve zgavrore të brendshme, sipërfaqen e sistemit të zorrëve, gypthat e organeve të frymëmarrjes, të urinimit, të enëve të gjakut, gypthat e gjëndrrave ekskretuese e sekretuese etj

Indi lidhor
Ky ind i plotëson hapësirat ndërmjet indeve të ndryshme, si dhe i lidh ato ndërmjet vete. Indi lidhor iu jep mbështetje indeve të tjera dhe organizmit në tërësi, sepse gjendet pothuajse në tërë organizmin. Atë e hasim nën lëkurë, si mbështjellës të kyçeve, mbështjellës të nervave, si lidhës të muskujve, të organeve kërcore (veshi, hunda) dhe të eshtrave Dallohen katë lloje indesh lidhore: indi lidhor me kuptim të ngushtë, indi lidhor kërcor, indi lidhor eshtëror, indi i gjakut e i limfës.


Indi lidhor me kuptim të ngushtë
Ky ind përbëhet prej qelizave me forma pllakore, të rrumbullakëta ose të zgjatura,të cilat janë të larguara njëra prej tjetrës, ndërsa hapësirat ndërqelizore janë të mbushura me masën themelore, në të cilën ndodhen fijet e shumta të holla të gërshëtuara në mes vete që formojnë rrjeta. Ky ind merr pjesë në ndërtimin e cipave dhe të fijeve që lidhin muskujt me muskuj, muskujt me eshtra, eshtrat me eshtra; ndodhet në kyçe, nën lëkurë etj. Kështu tetivat i lidhin muskujt me eshtra ose muskujt me muskuj, ndërsa ligamentet e lidhin ashtin me asht. Disa prej qelizave të këti indi grumbullojnë sasi aq të madhe të yndyrës, sa mund ta quajmë ind yndyror, i cili ndodhet në pjesë të ndryshme të trupit e veçmas nën lëkurë.

Indi kërcor
Ky ind paraqitet vetëm te rruazorët. Përbëhet prej qelizave të mbledhura në dy ose tri grupe të mbështjella me mbështjellës të përbashkët. Ndërmjet tyre formohet një hapësirë e cila përmban lëndë elastike jo të fortë. Ky ind ndodhet në llapën e veshit, ndërmjet unazave të kurrizit, në vendet ku tetivat lidhen me eshtra, në hundë, në fyt etj


Indi eshtëror
Ky ind paraqitet vetëm te rruazorët. Ky ind përbëhet prej qelizave në formë ylli që kanë shumë shtojca citoplazmatike, me të cilat lidhen ndërmjet vendi. Ato tajitin materie minerale dhe materie organike. Materiet organike, nga e cila përbëhet lënda ndërqelizore, është me strukturë fijezore dhe përmban albumina. Materiet minerale përbëhen kryesisht nga kripërat e kalciumit e të magneziumit. Materiet organike këtij indi i japin elasticitet, ndërsa materiet minerale i japin fortësi. Prej këtij indi është i ndërtuar skeleti. Masa ndërqelizore e indit eshtëror përbëhet prej shumë kanaleve, të cilat lidhen tërthorazi ndërmjet vete me kanalthe. Nëpër këto kanalthe shtrihen nervat dhe enët e gjakut, të cilat ushqejnë ashtin. Në sipërfaqen e ashtit ndodhet një shtresë e hollë, që quhet periost. Periosti ka rëndësi në rritjen e ashtit, sepse qelizat e periostit prodhojnë qeliza eshtërore. Po u thye ashti, qelizat e periostit e bëjnë ngjitjen e ashtit të thyer. Shumë eshtra në brendësi janë bosh, ndërsa në këtë boshllëk vendoset palca e ashtit e cila si funksion ka krijimin e qelizave të gjakut


Marrur nga Wikipedia

[The.Crossy]

hahaha jeton shkenctari koke bo hehe