The.Tony
31-07-2008, 09:31 AM
Qeliza ėshtė njėsia thelbsore, funksionale strukturale e tė gjitha organizmave tė gjalla, bartėse e jetės, sepse nė tė zhvillohen tė gjitha proceset jetėsore (funksionet).
Qeliza ėshtė trupthi i cili ėshtė i mbėshtjellur me mbėshtjellės qelizor. Ajo ėshtė e mbushur me lėngun e dendur qelizor citoplazmėm. Nė tė janė tė vendosura pjeset e imėta qelizore organelet, tė cilat kryejnė funksione tė ndryshme jetėsore.
Qelizat sipas formės janė tė ndryshme. Qelizat shtazore mund tė kenė formė tė drejtkėndėshit, pllakore dhe cilindrike (qelizat epiteliale), zgjatore (q. Muskulore), yjore (q. Eshtrore), tė degėzuara (q. Nervore) etj.
Qelizat shtazore janė mė tė vogla se sa ato bimore. Tė mėdhatė janė disa qeliza speciale, siē janė vezet e shpendėve. Ndėr to vigan i vėrtėtė ėshtė veza e struthit, e cila ėshtė e madhe sa 36 vezė tė pulės.
Llojet
Qeliza ėshtė njėsia baze ndertimore dhe funksionale e organizmit. Organizmat e gjallė ndėrtohen (trupi i njeriut rreth 100 trilion) nga disa llojė qelizash tė cilat biologėt dhe kimistėt i klasifikojne nė disa grupe:
Qelizat dhjamore janė si fluska shumė tė vogla ku secila mban njė rruazė tė vetme tė vyer si rezerve energjie.
Qelizat e gjakut pėrbėjnė thuaj se gjysmėn e qelizave tė trupit tė njeriut. Qelizat e kuqe tė gjakut shpėrndajnė oksigjenin nė organizėm. Organizmi i njeriut prodhon nė ēdo sekondė rreth 2 milion qeliza tė reja.
Qelizat nervore janė telat e trupit, d.m.th nėpėrmjet tyre bėhet shpėrndarja e sinjaleve elektrike me njė shpejtėsi prej qindra kilometrave nė orė. Truri i njeriut ka rreth 100 milliardė qeliza nervore.
Qelizat kockore. Edhe pse nė shikim tė parė kocka duket e vdekur dhe ėshtė e fortė si shkėmbi ajo ndėrtohet nga qėliza tė gjalla. Qelizat e rrethojnė veten me minerale nė mėnyrė qė ta bėjnė kockėn tė fortė.
Po ashtu janė edhe disa grupe tjera mė tė vogla si p.sh.: Qelizat e syrit tė cilat nė pjesėne syrit tė njeriut kapin dritėn me tė cilen i mundėsojnė atij qė tė shohin; Qelizat gjėndėrore pėrbėjn Mukusin e hollė nė hundė dhe zorrėt; Qelizat e spermės, kur njė qelizė sperme e burrit bashkohet me njė qelizė vezė tė femrės, ato formonjnė njė jetė (organizem) tė ri.; Qeizat e lėkurės, nė sipėrfaqe mbronė pjesėt delkate tė organizmit nga ngacmimet e jashtme; Qelizat e bardha tė gjakut janė si njė lloj ushtartrie lėvizėshe dhe i gjuajnė mikrobet.
Si qelizat e para padyshim merren qelizat prokariote- greq. pro-para, kayro-berthame , te cilat kane nje ndertim relativisht mjaft te thjeshte. Ato nuk kane berthame te diferencuar dhe te vetmen baze
Qeliza ėshtė trupthi i cili ėshtė i mbėshtjellur me mbėshtjellės qelizor. Ajo ėshtė e mbushur me lėngun e dendur qelizor citoplazmėm. Nė tė janė tė vendosura pjeset e imėta qelizore organelet, tė cilat kryejnė funksione tė ndryshme jetėsore.
Qelizat sipas formės janė tė ndryshme. Qelizat shtazore mund tė kenė formė tė drejtkėndėshit, pllakore dhe cilindrike (qelizat epiteliale), zgjatore (q. Muskulore), yjore (q. Eshtrore), tė degėzuara (q. Nervore) etj.
Qelizat shtazore janė mė tė vogla se sa ato bimore. Tė mėdhatė janė disa qeliza speciale, siē janė vezet e shpendėve. Ndėr to vigan i vėrtėtė ėshtė veza e struthit, e cila ėshtė e madhe sa 36 vezė tė pulės.
Llojet
Qeliza ėshtė njėsia baze ndertimore dhe funksionale e organizmit. Organizmat e gjallė ndėrtohen (trupi i njeriut rreth 100 trilion) nga disa llojė qelizash tė cilat biologėt dhe kimistėt i klasifikojne nė disa grupe:
Qelizat dhjamore janė si fluska shumė tė vogla ku secila mban njė rruazė tė vetme tė vyer si rezerve energjie.
Qelizat e gjakut pėrbėjnė thuaj se gjysmėn e qelizave tė trupit tė njeriut. Qelizat e kuqe tė gjakut shpėrndajnė oksigjenin nė organizėm. Organizmi i njeriut prodhon nė ēdo sekondė rreth 2 milion qeliza tė reja.
Qelizat nervore janė telat e trupit, d.m.th nėpėrmjet tyre bėhet shpėrndarja e sinjaleve elektrike me njė shpejtėsi prej qindra kilometrave nė orė. Truri i njeriut ka rreth 100 milliardė qeliza nervore.
Qelizat kockore. Edhe pse nė shikim tė parė kocka duket e vdekur dhe ėshtė e fortė si shkėmbi ajo ndėrtohet nga qėliza tė gjalla. Qelizat e rrethojnė veten me minerale nė mėnyrė qė ta bėjnė kockėn tė fortė.
Po ashtu janė edhe disa grupe tjera mė tė vogla si p.sh.: Qelizat e syrit tė cilat nė pjesėne syrit tė njeriut kapin dritėn me tė cilen i mundėsojnė atij qė tė shohin; Qelizat gjėndėrore pėrbėjn Mukusin e hollė nė hundė dhe zorrėt; Qelizat e spermės, kur njė qelizė sperme e burrit bashkohet me njė qelizė vezė tė femrės, ato formonjnė njė jetė (organizem) tė ri.; Qeizat e lėkurės, nė sipėrfaqe mbronė pjesėt delkate tė organizmit nga ngacmimet e jashtme; Qelizat e bardha tė gjakut janė si njė lloj ushtartrie lėvizėshe dhe i gjuajnė mikrobet.
Si qelizat e para padyshim merren qelizat prokariote- greq. pro-para, kayro-berthame , te cilat kane nje ndertim relativisht mjaft te thjeshte. Ato nuk kane berthame te diferencuar dhe te vetmen baze