Dashuria si sëmundje

[FaNNi]

Simptomat e shumta të sëmundjes “dashuri”

Fiksim. Ankth. Ulje - ngritje të humorit. Pastaj takikardi, djersë, prerje e oreksit. Të gjitha simptomat e një sëmundjeje nga e cila askush nuk do të shërohet. Një neurolog anglez është i bindur për këtë frymëmarrje tw rënduar, takikardi, pakësim tw oreksit. Dhe pastaj mendime të kë****, ankth për të ardhmen, ndryshime të menjëhershme të humorit. Mos bëni sikur nuk i njihni simptomat. Janë simptomat e një sëmundjeje që herët a vonë i godet të gjithë, por që asnjë mjek nuk do të guxonte ndonjëherë t'i diagnostikonte si të tilla.
Të nxirrje diagnozën e sëmundjes së dashurisë ishte diçka normale për mjekët e antikitetit, por në mjekësinë shkencore të ditëve tona për dashurinë si sëmundje nuk flitet më. Mjekësia, bashkë me psikologjinë, duket se kanë hequr dorë madje edhe nga të përgjigjurit e pyetjes: ç'është dashuria? Për ta risjellë këtë fjalë në fjalorin mjekësor tenton Frank Tallis, psikologu klinik anglez që jep psikologji klinike dhe neuroshkencë në King's College. Tallis, në librin e tij të ri "Love sick", propozon një tezë paradoksale dhe provokuese: dashuria është një formë e sëmundjes mendore, por një sëmundje e nevojshme dhe për të cilën në të vërtetë ne nuk duam asnjë lloj kurimi.

Dashuria si sëmundje
Simptomat e shumta të sëmundjes “dashuri”

Fiksim. Ankth. Ulje - ngritje të humorit. Pastaj takikardi, djersë, prerje e oreksit. Të gjitha simptomat e një sëmundjeje nga e cila askush nuk do të shërohet. Një neurolog anglez është i bindur për këtë frymëmarrje tw rënduar, takikardi, pakësim tw oreksit. Dhe pastaj mendime të kë****, ankth për të ardhmen, ndryshime të menjëhershme të humorit. Mos bëni sikur nuk i njihni simptomat. Janë simptomat e një sëmundjeje që herët a vonë i godet të gjithë, por që asnjë mjek nuk do të guxonte ndonjëherë t'i diagnostikonte si të tilla.
Të nxirrje diagnozën e sëmundjes së dashurisë ishte diçka normale për mjekët e antikitetit, por në mjekësinë shkencore të ditëve tona për dashurinë si sëmundje nuk flitet më. Mjekësia, bashkë me psikologjinë, duket se kanë hequr dorë madje edhe nga të përgjigjurit e pyetjes: ç'është dashuria? Për ta risjellë këtë fjalë në fjalorin mjekësor tenton Frank Tallis, psikologu klinik anglez që jep psikologji klinike dhe neuroshkencë në King's College. Tallis, në librin e tij të ri "Love sick", propozon një tezë paradoksale dhe provokuese: dashuria është një formë e sëmundjes mendore, por një sëmundje e nevojshme dhe për të cilën në të vërtetë ne nuk duam asnjë lloj kurimi.

Në faqet e para të librit ju akuzoni mjekësinë dhe vetë psikologjinë se nuk po e merr edhe aq seriozisht dashurinë...
- Si psikolog klinik shpesh më krijohet ideja se po i lë në baltë shumë nga pacientët e mi që vuajnë nga diçka që nuk mund të emërtohet ndryshe përveçse sëmundje e dashurisë. Por nëpër tekstet e shkruara ky term nuk shfaqet dhe kështu këta pacientë gjenden përballë diagnozës zyrtare të depresionit apo ankthit. Por ky nuk është përshkrimi i duhur për gjendjen e tyre, që lidhet veçanërisht me përvojën e rënies në dashuri. Diçka thelbësore, siç është dashuria, meriton me siguri një trajtim shkencor, por psikologjia nuk ka qenë kurrë e aftë të shpjegojë as anët biokimike e as ato emocionale. Wshtë e habitshme se si mjekësia dhe psikologjia merren kaq shumë me seksin, por pothuajse fare me dashurinë. Dashuria i ndryshon thellësisht njerëzit, ndikon në mënyrën se si ata mendojnë dhe sillen dhe kur nuk është e lumtur shkakton një sëmundje fizike. Wshtë diçka për të cilën të gjithëve u ndodh të vuajnë, por mbi të cilën psikologjia nuk ka shumë për të thënë.

Aq sa të konsiderohet një sëmundje mendore?

- Diagnoza e sëmundjes së dashurisë konsiderohej si e ligjshme dhe e dobishme nga mjekësia, së paku deri në fillim të viteve 600. Dhe nëse rilexojmë ato diagnoza antike, shohim se pacientët në fjalë tregonin një bashkësi simptomash: mendim fiks për personin që donin, melankoli, gjendje ekstaze, lëkundje të fuqishme të humorit. Të gjitha simptomat që bëjnë pjesë në diagnozat bashkëkohore të obsesionit, depresionit, manisë. Diagnoza e vjetër e sëmundjes së dashurisë përkon pothuajse përsosmërisht me një diagnozë të ditëve të sotme, atw tw shqetësimit obsesiv me ndryshime të humorit. Ka shumë aspekte të rënies në dashuri që stimulojnë një shqetësim mendor në një mënyrë kaq besnike sa ndoshta nuk ka asnjë ndryshim të vërtetë mes obsesionit për personin e dashur dhe një obsesioni të vërtetë klinik. Përvoja e rënies në dashuri është për shumë prej nesh përvoja më e afërt me sëmundjen mendore që na qëllon ta provojmë. Wshtë rasti ynë për të flirtuar me çmendurinë.

Përse na paska dënuar evolucioni që të eksperimentojmë një sëmundje mendore?

- Dashuria është një lloj mekanizmi sigurie që evolucioni e ka krijuar për të kontrolluar specien nga vetë racionaliteti ynë. Duhet të jetë irracionale për të siguruar lindjen, pra vazhdimin e species njerëzore. Fëmijët tanë lindin mjaft të prekshëm dhe të dobët dhe kanë nevojë për kujdes nga ana e prindërve. Në ndryshim nga kafshë të tjera, ne kemi një tru mjaft të zhvilluar që na lejon të rebelohemi kundër instinkteve tona riprodhuese dhe të refuzojmë punën e vështirë të rritjes së fëmijëve. Mund të vendosim të gjithë të mos kemi fëmijë dhe specia do të shuhej. Përkundrazi, vazhdojmë të lindim. Nuk është një rastësi që në pjesën më të madhe të përvojave, faza e dashurisë së vërtetë zgjat rreth dy apo tre vjet. Wshtë koha që u nevojitej paraardhësve tanë për të sjellë në jetë dhe për t'i prerë gjirin një fëmije. Çmenduria e dashurisë zgjat aq sa nevojitet që gjenet tona të kalojnë te brezi pasardhës. Evolucioni na ka furnizuar me një përfshirje të fuqishme emocionale që na çliron nga çdo lloj mendimi racional, në mënyrë që të marrim një vendim që nuk është në interesin tonë, por në atë të vetë species.

Ç'ndodh me trurin kur biem në dashuri?

- Në nivel kimik, gjëja që kemi zbuluar nga shigjetat e Erosit është ositoksina. Wshtë një edorfinë, domethënë një nga ato substanca kimike të ngjashme me barin e opiumit që në trurin tonë rregullojnë kënaqësinë dhe dhimbjen. Ositoksina ka një rol që shfaqet që në shfaqjen e dëshirës seksuale ndaj një njeriu, por nivelet e saj ngrihen në mënyrë dramatike dorë pas dore kur nisim intimitetin me të. Wshtë përgjegjëse për ndjesinë e euforisë, që lidhet me afërsinë me personin që duam dhe ka efekte të rëndësishme mbi kujtesën, duke e konsoliduar imazhin e tjetrit në atw mënyrë që shërben për ta mbajtur të gjallë lidhjen, edhe kur jemi larg.