Joni
18-12-2007, 11:10 PM
JETA E DUNJAS
Jeta e njeriut ne kete dunja filon melindje dhe perfendon me vdekje!
Ku te dyat jane te krijume prej Alalhut xh.sh. Allahu xh.sh. thote:
Ai eshte I cili krijoi vdekjen dhe jeten qe te ju sprovoje juve se cili prej jush do te jete ma I miri ne vepra
Ne shum vende ne Kuran na tregohet se jeta e dunjas nuk eshte tjreter vetem mbashtrim, e vetem loj. Allahu xh.sh. thote:
Jeta e kesaj bote nuk eshte gje tjeter vetem se nje perjetim e mashtrim. Ska dyshim se bota tjeter eshte me e dobishmja per ata qe ruhen. A nuk logjikoni. El Enam 32
kjo jete e kesaj bote nuk eshte tjeter vetem se defrim e loje, e jete e vetete, pa dyshim eshte ajo e botes se ardhme, sikur ta dinin. El Ankebute 64
E jeta e kesaj bote nuk eshte tjeter pos nje perjetim mashtrues. En Nisae 185
Pas ketyre ajeteve mundet njeriut I vjen nje pytje. Pse Allahu xh.sh. e ka krijue jeten. Besoj se pergjegjja e kesaj eshte ne ajetin qe permendem ma lart, se Allahu xh.sh. e kaa krijue ket jete per provim
Por dynjaja eshte e mashtrueshme deh njeriu mendeon se kur nuk ka permevdek. Nuk mendeon per fjalen e Allahut ku thote:
Se cili njeri dota shijoje vdekjen En Nisae 185
Ose mendon se ai eshte krijuar, vetem per kete dunja dhe ai do te lihen qe ai te jotoje ashtu siq don ai. E nuk done ti gjegjje fjalet e Allahut xh.sh. ku thote:
A mendon njeriu se do te lihet duke mos zene asgje (pa kurrfare
pergjegjsije). El kijame 36
A menduan njerezit te thone: Ne kemi besuar, e te mos vihen ne sprove? El Ankebute 2
don te thote se njeriut eshte dhone jeta per sprovi, ne fund to te dalohen ata qe kan fituar provimin dhe ata qe e kane humber provimin.
Njer ata qe jane te humber. Njer ata qe humbin jeten e perhershme per jeten e kalueshme. Per keta njerez Allahu xh. Sh. Thote:
Te tillet jane ata, qe e vlersuan jeten e kesaj bote mbi boten tjeter, andaj atyre as nuk do tu lehtesohet denimi, e as qe do te ndihmohen ata. El Bekare 86
Me te verteet jane te humbur ata qe u mashtruan me palatat e kesaj bote. Qe u mashtruan me jeten e kesaj bote qe nuk dihet se sa do te jetojm e si doti kalojm ditet e saja, sa me te mira e sa me veshtersija se kjo eshte jeta e sproves jeta e trektijes, blen dhe shet. Lume ata qe e blejn Ahiretin duke shit kete dunja. E lum ata qe pregaditen me vepra te mira per me dalen para Allahut xh.sh.
Jeta e dunjas eshte dhe shume e vlefshme se njeriu pa me ardhe ne ketedunja nuk ka mundesi me kalue ne ahiret. Dhe njeriu prej kesaj dunjaje e pregadite dunjan tjeter
Ai prej kesaj dunjaje ai jane bane drune per zjarin e xhehennemit e Allahu na ruajt behet prej baresit e zjarrit:
Ai do te hyje ne zjarr te ndezur flake. E dhe gruaja e tij, ajo qe barti dru. E ne qafen e saj ka nje litar te perdredhur El Mesed 3-5
E Lum ata qe mjelin lule se ate do ta gjin tek Allahu I tyre:
Eshte e vertete se te devotshmit do te jene ne xhennet e ne lumenj. Ne nje vend te kenaqshem, te Sunduesi I plotfuqishem. El Kamer 54-55
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------
SHEHADETI -I-
Shehadeti ėshtė Dėshmi. Me dėshmue nė njėsijen e Allahut xh.sh. dhe me dėshmue se Muhammedi a.s. ėshtė i dėrguari i Allahut xh.sh.
Me ketė kuptohet se shehadeti ėshtė qelsi pėr me hy nė Islam, qelsi pėr me hy nė xhennet.
Dėshmija! Fjalė e vogel me kuptim shumė tė madh.
Kjo ėshte fjalė revulusyonare.
Njeriu kur e thotė fjalen." ESHHEDU EN LA ILAHE ILLALLA VE ESHHEDU ENNE MUHAMMEDEN ABDUHU VE RESULUHU" ku don tė thote: Unė dėshmoj se jashta Allahut Zot nuk ka dhe unė dėshmoi se Muhammedi ėshtė robi dhe i dėrguari i Allahut" Ai bėn nje revulusjon tė madh nė jeten e vet...
Kjo fjal e merr njeriun prej errėsijes tė kufrit e qet nė dritėn e Imanit, nė dritėn e Islamit.
Prej jetės jo besimit e bije nė jetėn e besimit.
Prej jetes pa namaz, pa agjėrim, pa zeqat e bije nė jeten e namazit, tė agjėrimit, tė zeqatit e tjera.
Prej jetės tė fliqėt me bixhoz, me alkohol, me pa moralitet e bije nė jetėn e pastėr nga kėto mekate.
Nuk ka dyshim se kuptimet e larta te kėtyre fjalėve e bėjnė njeriun qė tė drishohet nė ēdo aspekt tė jetės. Per qeket shehadeti e ka njė randėsi shumė tė madhe...
Mulimanit i takon qė ai ta thote shehadetin me zember, tė lėshoje roj shehadeti nė zembren e ati, ta luje rolin qė duhet tė luje. Ta bėje atė qė e thotė atė fjalė qė tė stoliset me stolijat qė e sembolizojn Islamin.E ta jetje Islamin nė ēdo hapė tė jetės.
Se qoftėse njeriu e thotė ketė fjalė vetėm me gojė dhe ajo nuk e kalon gryken e fytit qė hyje nė zember, ku nuk shifen rezultatet e shehadetit nė praks tė jetes, Islami nuk ka aē far vlere pėr me i thonen ati. as nuk ka aēfar kėnaēsije me i pregadit, e nuk aēfar armerie pėr me i premtue ati!..
Pėrqatė spari here duhet ta kuptojm, kuptimin revulusjonale tė fjalėve tė shehadetit.
Me fjalėn " Unė dėshmoi se jashta Alalhut Zot nuk ka..."
Don tė thotė se njeriu i drejtohet Allahut xh.sh. Zotit tė gjithėsise dhe ai bėnė njė kontratė me Allahun xh.sh.
" O Allah im! Ti mue mė ke krijue, dhe T ije Ai i cili ma ke thonėn jetėn. Unė tė besoi Ty. Unė vetėm tek Ti mbėshtetėm.Ti je furnizator/ Furnizimi jem dhe i krejt gjithėsisė ėshtė nė dorėn tende.Ti je ma i fuqishmi, dhe unė vetėm prej Teje kėrkoi ndihmė, se vėrtetė ndihma vjen vetėm prej Teje. Unė besoj nė Qur'anin dhe besoi se ai ėshtė dėrgue pėr tė mirėn e njerėzisė. Unė besoi se urdhuri Ytė ėshtė urdhuri ma i mirė.Unė besoi se ligji ma imiri ma i pėrsosut pėr tanė njerėzijen per ēdo kohnat ėshte ligji i Yte qE na e ke dėrgue.
Unė jamė i stolisur me tė mirat tuaja, ku ata janė pa tė numruara. Unė me tė mirat Tuja, vetėm pėr me fitue knaqsijėn tandė kam pėr me jetue.Unė kur nuk do ta prnoi as njė ligj, as njė urdhuren e as njė mendim qe nuk pėrputhet me urdhurin Tandė. Unė nuk do te shoqėrohem me ata nuk kthehen nga Ti, e as me ata qė nuk tė don Ty.
Unė besoi se asnjė dobi e as nje damė nuk mundet mem goditur pa caktimin Tandė. Unė me krejt trupin dhe me krejt shpirtin do tė bėhem robi Ytė. Dhe krejt jetėn time me kete besim da ta jetoi..."
Ketė ose sikur kjo njė kontrat bėn njeriu me Allahun xh.sh. Kur e thotė pjesėn e parė tė shehadetit...
KU ESHTE XHENNETI
Si te doni keshtu mundemi me filliar; Per me jetue jeten e xhennetit a duhet qe njeriu te vdes?
A po a ka mundesi qe njeriu ta jetoje nje jete xhennetit dhe ne kete bote?
Allahu xh. Sh. E ka krijuar njeriun per xhennet-sikur mos ishte ashtu Ademin a.s. nuk e krijonte ne xennet!- dhe Allahu xh.sh. deshironqe njerezit te jetojne nje jete xhennetit edhe ne kete bote, per qate Allahu xh.sh. nuk e la njerijun vetem me krijim ose vetem me dergim ne dunja por, ia mesoi njeriut regulat e jetes. U zbriti libra, u dergoi pejgamberler qe ti edukoje, ti pajise ata me dituri. Te jene te dishem me regulat e jetes dhe me sjellejt ndaj njeri-tjetrit. Keto jane regula jetsore, xhennetsore qe ja bojne jeten xhennet njeriut. Kurse mos praktika e keture regulave e bane jeten xhehennem.
Allahu xh.sh. nuk eshte vetem krijuesi I njeriut por, eshte dhe krijuesi I gjithsise :
Ai krijoi cdo gje el furkan 2
I Larti eshte Ai qe ne doren e Tij eshte pushteti mbi cdo send dhe vetem te Ai ktheheni Yasin 83
Falemenderimi I takon vetem Allahut Zotit te boteve! El Fatiha 1
Mbisi eshte Allahu krijuesi I cdo gjese nuk eshte gje e cuditshme se ka pika qe pergjajn ne mesin e krijesave qe jane krijue prej nje krijuesi!
Krijuesi I gjithsise u ka vue ligje, regula krijesave qe at duhet te zbatohen me dashje ose pa dashje:
E Atij I eshte derzuar gjithe cka ka ne qiej e ne toke, ma dashje ose pa dashje dhe tek Ai kthehen. Ali Imran 83
duhet te qohen vend regulat qe I ka vue Allahu xh.sh. se dryshe behet katastrove e madhe ne bote. Prishet regulli I jetes, me nje fjale shkatrohet bota. Qe po I tregojm disa shembula:
1- Allahu xh.sh. e krijoi dunjan dhe e krijoi diellin dhe e la nje distance mes keture dyve ac sa duhet me qenun. Por, sikur dielli ose dunjaaj mos me respektue ligjin e vendosur te Allahut xh.sh. duke desh me u afrue ose me u largue ndaj njeri-tjetri cka behet hali I kesaj dunjaje?
2- Dunjaja sjellet, retulohet me nje shpetsi qe ja ka scaktue Allahu xh.sh. sikur ajo mos me qenun e kenaqut me ata caktimin e Allahut e me shtue ose me paksue shpetsijen ku shkojm ne?
3- Airi I cili me urhdurin e Allahut qe bane keto avjona, deti qe ilejon keto anija, toka qe lejon ti qahet barku keto me be kryegritje kondra ligjit Allahut si behet jeta ne kete dunja?
4- Kafshat qe me urdhurin e Allahut e kane pranuar qe ti shrizojm ata, me thone: mjaft me ne nuk pronojm qe ta sherbyem njeriun. E keshtu me rall Cka behet jeta e njeriut?
O ti njeri! Dhe ti je nje krijes e Allahut xh.sh. Sa sjellin dam ata krijesa qe nuke respektojn ligjin e Allahut aq dhe ti sjelle dame ne kete atmosfere bile dhe pak mashume, se ti je stolis dhe me menquri, me llogjike!..
Atehere besoi se e kuptove fjalen time, ashtu the temen? O njeri! Ndoren tande eshte xhenneti. Dhe krejt tek ti mvaret, si te dosh e regulan ne kete jet dhe ne ate jeten tjeter.
Si te dosh e regulan xhehennemin keto dhe ne at tjetren.
Por, une te keshilloi qe te mundohesh ta ndertojsh xhennetin, dhe te punoi qe te regulohet se ne ate do te jetojsh ti me familjen tande dhe me dashamiret!
A kuptove se ku eshte xhenneti?
VLERA E HIXHRETIT
Kaluan 1420 vjet prej kur Pejgamberi Muhammed alejhisselam sė bashku me besimtarėt u shpėrngul prej Mekkes nė Medine. Menjėherė pas kalimit tė tij nė Medine ai themeloi shtetin islam, gjė pėr tė cilėn mund tė themi se ishte edhe si shkak kryesor pėr t'u marrė si datė fillestare pėr kalendarin islam.
Ėshtė interesant se shokėt e Pejgamberit alejhisselam nuk e morrėn si datė historike pėr fillimin e kalendarit musliman as lindjen e Pejgamberit, as ditėn kur i erdhi shpallja por e zgjodhėn ditėn e shpėrnguljes ngase njėkohėsisht ajo ishte dita e fillimit tė themelimit tė shtetit musliman. Nga kjo mund edhe ta kuptojmė rėndėsinė e formimit tė shtetit nė aspektin islam.
Tė nderuar lexues besimtarė,
Pas shpalljes sė Muhammedit alejhisselam dhe pas pranimit tė Islamit nga njė grup besimtarėsh mekkas, kjo kthesė historike u pritė me ashpėrsi tė paparė nga paria e Mekkės me ē' rast u ushtrua dhunė e madhe ndaj muslimanėve. Nė mesin e atyre torturave mund t'i pėrmendim disa:
Shtrirja e Bilalit nė rėrėn e nxehtė shkretirore duke vurė mbi barkun e tij njė gurė tė madh vetėm e vetėm qė ta braktis besimin islam. Ata pėrpiqeshin qė ta mohojė Zotin Njė por ai pandėrprerė thoshte: Njė ėshtė, Njė.
Pastaj masakra mbi familjen e Jasirit me ē'rast u morrėn nga paria e Mekkes dy prindėrit e tij, duke i mbytur mizorisht , njėrit duke ia ēarė gjoksin me shtizė kurse tjetrin e morrėn dhe e lidhėn mes dy kuajve duke iu kėrcėnuar se nėse nuk e lenė kėtė fe tė re do tė dahet mė dysh. Megjithatė ai pranoi ndarjen e trupit tė tij dhe dėshmorėsinė pėr hirė tė All-llahut. Kėshtu Sumejje nėna e Jasirit u bė dėshmorja e parė prej grave nė Islam.
Rastet janė tė shumta por mendojė se kėto dy qė i prezentuam janė tė mjaftueshme sa pėr ta pasqyruar dhunėn nė atė periudhė.
Kur e lexojmė jetėshkrimin e Pejgamberit alejhisselam dhe mundimet tė cilat i kanė pėrjetuar besimtarėt nė krye me Muhammedin alejhisselam takohemi me realitetin e sotėm tė cilin ėshtė duke e pėrjetuar populli ynė shqiptarė kosovarė tė cilėt po dėbohen nė mėnyrėn mė mizore nga vendlindja e tyre, pleq, gra e fėmijė, duke i ndarė prej baballarėve tė tyre pėr tė cilėt nuk dihet asgjė pėr fatin e tyre pos pėr masakrime dhe vrasje masive sistematike. Po hymė nė vitin 1420 duke dėshmuar tragjedinė mė tė madhe e cila po ushtrohet mbi popullin tonė. Por meqė All-llahu na lajmėron nė Kur'anin famėlartė se "pas ēdo mundimi vjen lehtėsimi dhe ēlirimi'' (Inshirah,6) lusim All-llahun qė sa mė shpejt ta fitojmė lirinė dhe pavarėsinė kurse popullata tė kthehet nė shtėpit e veta duke e gėzuar lirinė e plotė.
Me gėzime u pėrcjelltė ky vit i ri.
JETIMI
Feja Islam ėshtė feja e vėrtetė e Allahut I cili ėshtė Rahman dhe Rahim shume mėshirues, ku Ai njeten koh ka thon, pėr me na e bėrė qė ta kuptojm ma mirė meshiren e Atij :
" E mėshira Ime ka pėrfshirė secilin send ".
Dhe kjo fe e pastėr e Allahut xh.sh. ak urdhuruar antaret e vet tė jenė tė mėshirshėm ndaj krijesave tė Allahut xh.sh.
Transmetohet prej Amr Bin Asi't, pejgamberi a.s. ka thonė:
" Allahu sjellet me mėshire me ata tė cilet kanė mėshirė! Bėni mėshiri mbi ata qė gjinden nė tokė qė tė bajnė mėshiri mbi ju ata qė janė nė qiellė..." Tirmidhi dhe Ebu Davud
Kėshtu kėrkohet prej krejt besimtarėve qė tė stolisen me mėshirė, dhe tė sjellen me mėshirė ndaj njeri-tjetrit. Por sidomos daj atyre qė janė tė nevojshėm pėr mėshirė!
E jetimat janė prej atyre qė janė ma shumė tė njojsh[m pėr mėshir e pėr sjellje mirė!
Feja Islam sikur pėr krejt ata qė janė tė nevojshem, dhe pėr jetimat ka tregue njė interesim jashtė zakonshėm. Keti mundemi me pa qart dhe Qur'an ku pėrmendet fjala "YETIM" (23) njėzet e tri here nė forma tė dryshme nė (12) dymdhjet kaptina!
Para se me filluar studjimin e disa ajeteve dua mua pėrkujtu se edhe pejgamberi ynė Muhammedi a.s. ka qenun jetim. Babai i pejgamberit Abdullah'u ka vdekur para se melindur Muhammedi a.s. dhe nėna edha gjyshi i kanė vdekur kur ai ishte fėmij.Dhe ai ėshtė ritur nėn kudesen e agjėsė sė tij Ebu Talibit.
Allahu xh. Sh. thotė nė Qur'an pėr pejgamberin s.a.v.:
" A nuk tė gjeti ty jetim, e Ai tė bėri vend (tė dha pėrkrahje). Ed Duha
Me ketė ajet na e marim vesht se pejgamberi a.s. ka qenun jetim por, njetin kohe duhet ta kuptojm se jetimi do strehim, don pėrkrahje dhe na duhet atė pėrkrahje atė strehim me ua bėrė atyre!
Allahu xh.sh. nė Kur'an na kshillon se si tė sjellėmi me jetimin, edhe me pasorin e tij!
"Mos iu afronu pasorisė sė jetimit derisa ai tė arrijė pjekurinė, vetėm nė mėnyrė tė mirė..." El En'am 152
Qoftėse tė kanė mbetur nėn kujdesin tand jetimat, kije frik Allahun dhe ruju mos ju afro pasurisė sė tyre, me qenun tė kujtesshėm e ma detale se si tė sjellėmi me pasurin e tyre Allahu na spegon nė Kur'an:
"...Mos e hani ata duke e shkapėrderdhur dhe duke u ngutur para se tė rritėn ata. Kush ėshtė i pasur le tė ruhet (shfyrtėzimit tė pasurisė sė jetimėve), e kush ėshtė i varfėr, le tėhajė me maturi. E kur t'ju dorėzoni atyre pasurinė e vet, dėshmoni atė (qė ju dėrzoni). Mjafton qė Allahu ėshtė llogaritės." En Nisaė 6
Kėshtu dohet tė sjellėmi me paurin e tyre njetėn kohė Allahu xh.sh. na tregon se kur na duhet qė tjau dėrzom atyre pasurin e tyre:
"...E nėse vėreni te ta pjekuri, atėherėdorėzonju atyre pasurin e tyre..." En Nisaė 6
Ata tė cilet e keq purdorin pasurin e jetimit dhe hanė prej saj pa drejtėsi Allahu xh.sh. thotė se ata nuk janė te hanger tjetėr pos zjarr:
" Ata qė hanė pa tė drejt pasurinė e jetimėve, nė tė vėrtetė ata hanė atė qė mbush barkun e tyre me zjarr dhe do tė futen nė zjarrin e xhehennemit." EN NISAĖ 10
Interesimi i Islamit ndaj jetimėve nuk ėshtė e kufizume vetėm kujdesimi me pasurin e tyre por,ndalohet repsish nėnēmimi i tyre dhe keq sjellja me ta.
Allahu xh.sh. thotė nė Kur'an:
"Dhe mos e pėrul jetimin" ED DUHA 9
Kėshtu ėshtė urdhuri i Allahut qė mos mė u sjell keq me yetimat por, pėr me u ndaluar keq sjellja ndaj tyre na ka tregue Allahu xh.sh. nė Kur'an sa rezultatė tė keq sjell keqsjellja me jetimat!
Qe disa ajete prej tyre:
" E njeriu, kur e sprovon Zoti i tij, e nderon dhe e begaton, ai thotė; Zoti im mė ka nderuar.
Por, kur pėrta sprovuar ia pakėsonfurnizimin, ai thotė; Zoti im mė ka nėnēmuar!
Jo, nuk ėshtė ashtu! Por ju nuk pėrfillnit bonjakun." EL FEXHR 15-17
E ai nuk u hodh nė pėrpjetėzen( rrugė e vėshtirė) E ē'gjėtė mėsoi ty se ē'ėshtė akabe (rruga e vėshtirė)?
Ėshtė lirimi i njė skllai,
Ose dhėnia e ushqimit nė kohen kur mbretėron uria.
Ndonjė jetimi qė ėshtė i afėr
Ose ndonjė tė varfėri qė e ka molisur varfėria." EL BELED 11-16
"A e ke parė ti (a e njeh) atė, qė pėrgėnjeshtron pėrgjegjėsinė dhe llogarinė nė botėn tjetėr?
Po ai ėshtė qė i pėrzė nė mėnyrė tė vrazhdė bonjakun." EL MAUN 1-2
Jashta krejt kėtyreve nė Kur'an zonė vend nė kaptina tė ndryshme ajete qė na kshillojn, na urdhurojn pėr me u sjell mirė me jetimat, Allahu thotė nė kaptinėn En Nisaė:
"Adhurone Allahun e mos i shoq;roni Atij asnjė send, sillnu mirė ndaj prindėrv, ndaj afėrmve dhe ndaj jetimėve..." En Nisaė 36
Urdhurohemi qė tė jemi tė drejt ndaj tyre Allahu xh.sh. thotė:
" ...Dhe qė tė mbani drejtėsi ndaj jetimėve..." EN NISAĖ 127
Njeten kohė urdhurohemi nė Kur'an qė tė kujdusohemi pėr jetimat dhe t'ju ndihmojm atyre me krejt mundėsijat qė kemi: Allahu xh.sh. thotė:
" ... Dhe tė pyesin ty pėr bonjakėt. Thuaj: " Po t'i ndihmoni nė punėt e tyre ėshtė mė mirė, e nėse i pėrzini (pasurin e tyre me tuajen), ata janė vėllezėrit tuaj. Allahu do ti dallojė qėllim keqin nga qėllimmiri..." El BEKARE 220
Me da prej pasurisė diqka sikur sadaka e me ju dhanė jetimavė, Allahu xh.sh. thotė nė Kur'an:
" Nuk ėshtė tėrė e mira (e kufizuar) tė ktheni ftyrat tuaja kah lindja ose perėndimi, por mirė si e vėrtetė ėshtė ajo e atij qė beson allahun, ditės sė gjykimit, engjėjve,librit, pejgamberėve dhe pasurinė qė e do, ua jep te afėrmėve, bonjakėve..." EL BEKARE 177
Kėto janė disa ajete qė na udhzojn nė rugė tė drejt, nė rrugė tė mirėsizė. Qė na mėsojn neve si tė veprojm me jetimėt.
Pas krejt kėtyreve te nderuar vėllazėr dhe motra tė ndalemė dhe tė mendojm!
Kemi pėrjeruar njė luftė tė randė, me mija vėllazėr e motra na janė vra e na janė masakrue. Me mira fėmij kanė mbetur jetim! E kush do tė kujdusohet pėr ata? Kush ka me e zgjatė doren e mėshirės ndaj tyre? Kjo situat dashtem e nuk dashtem na ka bė qė tė jemi njenėn grup prej dy grupave:
1- Prej atyre qė ua kenė mbetyr jetima nėn kujdesin e tyre.
2- Prej atyre qė nuk kan ua kanė mbetur jetima nėn kujdesin e tyre.
Qoftė se jemi prej grupit parė:
Tė kujdesohemi pėr ata pėr hirė tė Allahut xh.sh. dhe tė ruhemi qė mos e keq pėrdorim pasun e tyre, dhe qė mos keq sjellėmi me ata. Me u mundue qė mos i dajm ata prej fėmijve tonė.
Qoftė se jemi prej grupit tė dytė:
Prap kemi njė pėrgjeqsi ndaj tyre, siq i pėrmendem dhe ajetet e Kur'anit qė na kshilloshin pėr jetimat ku ajo ėshte si besimtar si kur robėt e Allahut i cili ėshtė mėshirusė dhe i danė ata qė bajn mėshiriė, duhet tė kujdosohemi pėr ata jetima me ua paksue thimjen e pa prindėsisė...
Si nė pėrfundimė:
Duke pėr kujtue fjalen e pejgamberi s.a.v. ku thote:
" Asnjėni prej jush nuk mund tė jetė besimtarė (i vėrtetė) deri kur ta dote pėr vėllaun e vet atė qė edon pėr vitin e vet.." nėn hijen e kėti haduithit tė pejgamberit sicili prej nesh netė ndalet dhe ne tė mendon, ne ta vese vitinevet; sikur tė kishim qenė jetima, ose fėmit tonė tė ishin jetimaēka do tė pritshim prej tė tjerve, dashuri, buzqeshje, pėrkrahje, sjellje tė mirė, moral, edukim e tjer...
pyetni fėmit tuaj ēka do tė deshironin ata sikur atė ishin jetima ēka don, ēka presin ata prej tė afėmive vet, prej komunitetit, prej krejt vėlazėrve vet?
Mos mashumė aq tė bėjm pėr JETIMAT TONA.
Nuk ka dyshim se qoftėse ju i pėrgjigjni thirjes sė Kur'anit dhe mundoheni me kujdesue pėr me krue sa ma mirė detyren ndaj jetimave Allahu xh. Sh. ka me qenun i kėnaqėt me ju deh ju do tė shpėrbleheni me tė mira ne ketė botė dhe nė atė botėn tjetėr...
VLERA E KURANIT
Rreth kėsaj teme me ndihmėn e Allahut do tė ju paraqesim spjegime rreth Kur'anit tė shenjtė. Librit tė cilit i madhi Zot e dėrgoi pėr mbarė njerzinė dritė dhe shpėtim pėr ta. Sėpari duhet tė kemi tė ditur se feja e jonė Islame nuk ėshtė prej feve qė kujdeset vetėm pėr jetėn e ardhshme tė ahiretit, por sėpari kujdeset pėr jetėn e njeriut nė kėtė botė. E kshillonė si duhet tė jetojė dhe tė fitoj botėn e ardhshme.
Kur'anin famėlartė i madhi Zot ia dėrgoi Muhamedit a.s. para 1400 vjetėve dhe ruan freskin e tij vitale edhe sot e kėsaj dite sikur atė kohė kur ju ka shpallur tė dėrguarit tė Allahut. Kombet e ndryshme qė i pėrkasin besimit Islam ka njė kohė tė gjatė qė ju kanė shkėputur praktikės sė Kur'anit dhe kan pėrjetuar dhe pėrjetojnė ditėt mė tė vėshtira tė kohės sė tyre dhe kėshtu do tė vazhdojnė tė shpartalluar tė robėruar dhe tė shkelur pėr derisa ti kthehen jetės dhe praktikės sė kuvendit.
Tani pėr tani ka ardhur koha ta kuptojmė se pa fe tė cilin e pėrmban Kur'ani i madhėruar nuk mund tė jetojmė, aq sa mundemi me jetuar pa oksigjen.
Njerzimi mbarė po tė kuptonte tė vėrtetėn e nė veēanti tė besimit Islam, qėllimi i tyre do tė jetė Allahu i madhėruar pėr ēdo veper .
Lideri dhe udhėheqėsi i tyre duhet tė jetė Muhamedi a.s.
Dhe Kur'ani i madhėruar kushtetuta e tyre.
Pėr kėtė do tė mundohemi qė temat tona qė do t'ju paraqesim tė jenė spjegim rreth librit tė shenjt Kur'anit tė madhėruar.
Sėpari do tė ju shqiptojmė disa nga fjalėt e Kur'anit qė tregojnė pėr vlerėn e tij.
Ku i madhi Zot thotė:
"Ky ėshtė libri qė nuk ka dyshim nė te (sepse ėshtė prej Allahut) ėshte udhėzues pėr ata qė janė tė devotshėm." El Bekare 2
"Se me tė vėrtetė ai ėshtė Kur'ani i famshėm.
Eshtė nė njė libėr tė ruajtur.
Ate nuk e prek kush, vetėm tė pastrit.
Eshtė i zbritur prej Zotit tė botėve."
El Vakia 77-80
"O ju njerėz! juve ju erdhi nga Zoti juaj kėshilla (Kur'ani) dhe shėrimi i saj qė gjendet nė krahėroret tuaj.
Dhe udhzim e meshirė pėr besimtarėt."
Junus 57
"Po kėshtu me urdhėrin tonė Ne tė shpallėm edhe ty shpirtin (Kur'anin). ( si engjallėm trupin me shpirt ashtu ngjallėm zemrat me Kur'an) Ti nuk ke ditur ēka ėshtė libri (Kur'ani) as ē'ėshtė besimi, po ne atė e bėmė dritė me tė cilėn e vėmė nė rrugė tė drejtė atė qė dėshirojnė prej robėrve tonė.
Nė tė vėrtetė, edhe ti udhėzon pėr nė rrugėn e drejtė.
Nė rrugėn e Allahut, tė cilit i takon ēka ka nė qiej dhe ēka ka nė tokė.
E ta dini se tė gjitha ēėshtjet do tė kthehen tek Allahu."
Ez-Zuhruf 52-53
"Kur lexohet Kur'ani, ju dėgjonie atė dhe heshtni nė mėnyrė qė tė fitoni mėshirė."
El A'rafė 204
"Sikur Ne ta zbritnim kėtė Kur'anin mbi ndonjė kodėr, do ta shihje atė tė strukur e tė carė prej frikės nga Allahu.
Kėta janė shembuj qė ua shkoqisim njerėzve, nė mėnyrė qė ata tė mendojnė."
El Hashr 21
"Eshtė e vėrtetė se ky Kur'an udhėzon pėr atė rrugė qė ėshtė mė sė e vėrteta.
E besimtarėt qė bėjnė vepra tė mira i pėrgėzon se ata pa dyshim do tė kenė shpėrblim tė madh."
El Isra 9
"Ne tė shpallim Kur'anin qė ėshtė shėrim dhe mėshirė pėr besimtarėt.
Kurse jobesimtarėve nuk ushton tjetėr pėrpos dėshprim." El Isra 82
Ai (Kur'ani) ėshtė njė libėr ngadhnjyes (i pashoq)
Atij nuk mund t'i mvishet e pavėrteta nga asnjė anė;
Eshtė i zbritur prej tė urtit, tė lavdishmit. Fussilet 41-42
THIRRJA NE ISLAM OSE POPULLI MA I NDERSHĖM
"Thirr, pėr nė rrugėn e Zotit tėnd me urtėsi e kėshillė tė mirė dhe polemizo me ata nė atė mėnyrė qė ėshtė mė e mirė..." (En Nahl 125)
"E kush flet mė bukur se ai qė Thėrret nė (rrugėn e) Allahut..." (Fussilet 33)
"Nga ju le tė jetė njė grup qė thėrret nė atė qė ėshtė e dobishme, urdhėron pėr punė tė mbara dhe ndalon nga e keqja..." (Ali Imran 104)
"Ju jeni populli ma i ndėrshėm, i ardhur pėr (tė mirėn e) njerėzve.
Urdhėroni tė bėhen vepra tė mira, ndaloni veprat e kėqia dhe besoni Allahun..." (Ali Imran 110)
"I besojnė Allahut dhe ditės sė gjykimit, kėshillojnė pėr tė mirė dhe largojnė nga e keqja, pėrpiqen pėr punė tė dobishme, e ata janė prej tė mirėve." (Ali Imran 114)
"Besimtarėt dhe besimtaret janė miq (tė dashur) pėr njeri-tjetrin,
Urdhėrojnė pėr tė mirė, e pengojnė tė kėqiat..." (Et Tevbe 71)
"Atyre tė cilėve, nėse u japim pushtet nė tokė, e falin namazin, japin zeqatin, urdhėrojnė pėr tė mira dhe largojnė prej tė keqes. Allahut i takon pėrfundimi i ēėshtjeve." (El Haxhxh 41)
"O djali im, fale namazin, urdhėro pėr (punė) tė mira, e ndalo nga tė kėqiat..." (Llukman 17)
"Hipokritėt dhe hipokritet janė si njeri - tjetri, Urdhėrojnė pėr (vepra) tė kėqia, e ndalojnė nga e mira..." (Et Tevbe 67)
"Ata qė mohuan tė vėrtetėn nga beni israilėt, u mallkuan me gjuhen e Davudit dhe Isait, tė birit tė Merjemes. Kėshtu u veprua sepse kundėrshtuan dhe e tepruan. Ata ishin qė nuk ndalonin njeri - tjetrin nga e keqja qė punonin. E ajo qė bėnin ishte e shėmtuar." (El Maide 78-79)
"( Kjtoje) dhe kur njė grup prej tyre thanė: - pėrse kėshilloni njė popull qė Allahu do ti zhukė ose do ta dėnoje me njė dėnim tė ashpėr?
(Ata kėshilltaret) thanė: - Pėr t'u arsyetuar para Zotit tuaj dhe me shpresė t'u largohen mėkateve. Dhe kur e harruen atė, pėr tė cilen ishin kėshilluar, Na i shpėtuam ata qė tė tjerėt i pengonin (i thirrėn pėr me u larguar) nga tė kėqiat. Kurse i kapėm me njė dėnim tė ashpėr ata qė bėnin zullum ngase ishin tė shfrenuar." (El A'rafė 16)
Feja Islame ėshtė njė ligjė jetėsorė, qė Allahu xh.sh. e ka zgjedhur pėr njerėzinė, pėr fitimin dhe pėr kėnaqėsinė e tyre, dhe Allahu ėshtė i knaqur qė feja Islame tė jete feja e jonė.
"Jam i kėnaqur qė feja Islame tė jete feja e juaja". (El Maide 3)
Besimtaret e kėsaj feje janė detėruar me detyrėn e Thirrjes nė rrugen Allahut xh.sh. Me urdhurua pėr vepra tė mira dhe me ndaluar nga punet e kėqia. Kjo detyrė e cila ėshtė njė pjesė e pandarė nga jeta e besimtarit ėshtė njė detyrė shum e vlefshme. Ėshtė e vlefshme ngase ėshtė prej detyrave tė pejgamberlerve.
Allahu xh.sh. pėr me na lartėsuar neve, na ka detyruar me detyrėn e cila ėshtė esenca e pejgamberllukut, me thirrjen nė rrugen e Allahut xh.sh.
Kjo detyrė ėshtė e madhnushme , e bekume sikurse namazi, zeqati dhe obligimet tjera.
Vlera e kėsaj detyre, bėhet gjithnjė mė e madhėrueshme dhe mė e domosdoshme nė situatėn dhe nė vendin nė tė cilin jetojmė. Ėshtė obligim qė nuk i ndahet muslimanit duke qenė i urdhėruar qė gjithnjė tė veproj sikurse rasti me Nuhin as. Rastin e Nuhit as, fare qartė na e paraqet Kur'ani:
"Ne e dėrguam Nuhin te populli i vet (dhe i thamė): Tėrheqja vėretjen popullit tėnd para se ata t'i godasė dėnimi i rėndė... Ai (Nuhi) tha: - O Zoti im, unė e thirra popullin tim natėn dhe ditėn." (Nuh 1-5)
Kėshtu, edhe ne sikur Nuhi as, duhet tė veprojmė vazhdimisht nė favorin e Islamit, pėr njė ardhmėri sa mė tė lumtur.
Kur'ani si ligjė pėr rregullimin e jetės sė njerėzore, pėr dunja dhe ahiret, foli dhe pėr ketė detyr tė rėndėsishme. Kushtu qė Kur'ani i madhnushem e paraqiti rrugėn e thirrjes nė fenė e Allahut, na e tregoi masėn dhe vendoi shenja tė qarta pėr ata qė thėrrasin nė rrugen Allahut xh.sh. E gjith kjo, pėr tė mos e humbur drejtimin e nė vend qė tė bėhen thirrėsit e rrugės sė drejtė, tė marrin drejtimin e kundėrt e tė bėhen larguesit e rruges sė drejtė; e ashtu duke dėshiruar tė bėjnė mirė, nė tė vėrtetė tė bėjnė dėm (mėkat).
Allahu xh.sh. thot nė Kur'an :
"Thirr nė rrugen e Zotit tėnd me urtėsi e kėshillė tė bukur dhe polemizo me ata si ėshtė ma sė miri". (En Nahl 125)
Me thirrė nė rrugen e Allahut xh.sh. e jo nė rrugėn e ndonjė personi ose tė ndonjė idoli. Ajo ėshtė thirrje nė rrugėn e Allahut vetėm pėr Allahun xh.sh. Qėllimi i saj ėshtė, shpėtimi i njerėzisė nga robėria e krijesave duke ua kujtuar se ata janė robėt e krijuesit tė vėrtetė tė Allahut xh.sh. Qėllimi i saj ėshtė pėrforcimi i ifesė sė Allahut xh sh, ashtuqė fjala e mohuesve tė jetė e poshtėr. Kėshtu tė dominojė fjala e Allahut e tė fitojė vlerėn qė nė tė vėrtetė e ka.
Thirrja duhet tė bėhet me urtėsi, me argumente tė qarta pėr tė vėrtetėn, duke qenė e pėrshtatur pėr situatė, kohė dhe vend.
Thirrje me kėshillė tė bukur njerzore. Jo me qortime tė ashpra, dhe jo duke ja zbuluar gabimet.
Thirrje, duke polemizuar, duke diskutuar me urtėsi, me fakte, dhe me bindje.
Nė kėtė mėnyrė thirrja nė Islam ėshtė njė detyrė me vlerė tė madhe pėr ymmetin (popullin) e Muhammedit, qė e ka ngritė si popull mė tė ndershėm tė njerėzisė:
"Ju jeni populli mė i ndėrshėm i ardhur pėr (tė miren e) njerėzve.
Urdhėroni pėr (vepra tė) mira dhe ndalohuni nga (veprat tė) kėqia dhe besoni Allahun..." (Ali Imran 110)
Ky ajet Kur'anor, shum bukur na sqaron neve rėndėsinė e thirrjes, dhe na bėnė tė ditur se Allahu xh.sh. popullin e Muhammedit a.s. e ka bėrė popullin ma tė ndershėm.
Pse ėshtė bėrė populli i Muhammedit a.s. populli ma i ndershėm ?
Vetėm se kanė besuar nė Allahun xh.sh. ose pėr ndonjė arsye tjetėr?
Nuk mund tė themi se vetėm pėr shkak tė besimit nė Allahun xh.sh. ata e kanė fituar ketė nderim. E dijmė fare mirė se prej popujve tė kaluar ka patur tė tillė qė kanė besuar ne Allahun xh.sh. Por, kjo nderė ėshtė fituar me thirrjen nė rugėn e Allahut, nė thirrje pėr veprime nė vepra tė mira, nė thirjen pėr largimin e veprave tė kėqia. Kėtė e kuptojmė qartazi nga renditja e ajetit:
Ju jeni populli ma i mirė (i ndershėm) i ardhur pėr (tė miren e) njerėzve
Urdhėroni tė behen vepra tė mira. Ndaloni veprat e kė**** Dhe besoni nė Allahun...
Rėndėsinė e kėsaj ne e kuptojmė dhe kur Allahu xh.sh. na tregon shkaqet e mallkimit tė beni israilit:
"Ata qė mohuan (tė vėrteten) nga beni israilėt u malkuan me gjuhen e Davudit dhe Isait, tė birit tė Merjemės, Pėr shkak se kundėrshtuan dhe e tepruan.
Ata ishin qė nuk ndalonin njeri tjetrin nga e keqja qė punonin.
E, sa tė shėmtuara ishin veprat qė punun ata." (Maide 78-79)
Tashmė ėshtė e qartė se kemi tė bėjmė me njė obligim tė domosdoshėm prej gjith atyre qė kanė besuar nė Njė Allah, kanė besuar nė fenė e drejtė tė Tij. Nė qoftė se nuk dėshirojmė goditjen e dėnimit nga Allahu, ēdo besimtarė duhet ta praktikojė kėtė brėnda mundėsisė sė vet. Kjo duhet tė zėjė vend tė rėndėsishėm nė persinalitetin e ēdo njėri qė vehten e njeh si musliman, duke filluar nė familjen e vet e duke u zgjėruar nė farefis e mė gjėrė.
Allahu xh.sh. thotė:
"O ju qė besuat, ruani vehten dhe familjen tuaj prej njė zjarri, (duke i thirrė ata nė vepra tė mira dhe duke i thirrė qė me u larguar nga zjarri lėnda djegėse e tė cilit janė njerėzit dhe gurėt..." (Et Tahrimė 6)
Kurse Allahu xh.sh. kėshtu e urdhuroi dhe Muhammedin a.s.:
"Dhe tėrhiqja vėrejtjen farefisit tėnd mė tė afėrt." (Esh Shuaraė 214)
S'ka dyshim se besimin, kuptimin, mentalitetin, diturinė, jetesėn, karakterin, e familjes tėnde tė farefisit mundemi me e ditur shum ma mirė dhe mundemi me e bėrė njė thirrje ma tė kujdesshėm ,rezultati i sė cilės mundet me qenė mė i suksesshėm. Prandaj i ėshtė dhėnė rėndėsi dhe pėrparsi thirrjes sė familjes dhe farafisit. Por duhet tė jetė e qartė se thirrja vazhdon edhe pėr masėn e gjėrė popullore, dhe ėshtė obligim i yni sikur obligimet tjera.
Thirrja e jonė e cila bėhet pėr rregullimin e jetės sipas urdhėrave tė Allahut xh,sh. dhe sipas ndalimeve tė Tij, si dhe thirrja pėr pregaditjen e jetės sė ahiretit; pamvarsisht se a pranohet apo jo, mbetet obligim pėr ne.
1 - Besimtari kurr nuk e ndėrpret shpresen prej Allahut xh.sh:
"...Pse vetem populli jobesimtarė e humbė shpresėn nė Allahun." (Jusuf 87)
2 - Edhe nėse nuk pranohet thirrja jonė nga ndigjuesit, na jemi tė qetsuar me kryemjen e detyres tonė, se detyra jonė ėshtė vetem me poblikue, kurse me udhėheq nė rrugen e drejtė ėshtė nė doren e Allahut xh.sh. Allahu xh.sh.i thotė Muhammedit a.s.:
"Ėshtė e vėrtetė se ti nuk mund ta udhėzosh ate qė do ti, por Allahu udhėzon kė tė dojė dhe Ai ėshtė qė di mė sė miri pėr tė udhėzuarit." (El Kasas 56)
3 - Me veprimin e detyrės sonė, ne kemi arsyetim para Allahut xh.sh., dhe shpresojmė shpėtim prej atij dėnimit qė ka pėr me i goditur ata qė nuk e pranuan thirrjen:
"(Kujtoje) Dhe kur njė grup prej tyre thanė: - Pėrse kėshilloni njė popull qė Allahu do ta zhduke ose do ta dėnoje me njė dėnim tė ashpėr? (Ata kėshilltaret) thanė: - Pėr t'u arsyetuar para Zotit tuaj dhe me shpresė t'u largohen mekateve. Dhe kur e harruen atė, pėr tė cilen ishin keshilluar, na i shpėtuam ata qė tė tjerėt i pengonin (i thirrėn pėr me u larguar) nga tė keqiat. Kurse i kapėm me njė denim tė ashpėr ata qė bėnin zullum, ngase ishin tė shfrenuar." (El A'rafė 164-165)
S'ka dyshim se ne kemi me u pėrgjegjur vetėm pėr besimin dhe veprat tona, dhe ne nuk kemi me u dėnuar, e as nuk kemi me u pyetur pėr mėkatet e tjetėrkujt, vetėm do tė japim pėrgjegjėje dhe do tė dėnohemi pėr mekatat e tona dhe pėr mos zbatimin e urdhėrit lidhje me thirrjen nė rrugėn e Allahut xh sh.
Pejgamberi a.s. thotė:
"Baj be nė Atė (Allahun) qė ma ka shpirtin nėn sundimin e vet, ju vėrtetė (ja) do ti thėrrisni nė vepra tė mira (nė rregullat jetėsore tė fesė Islame) dhe tė largoni nga veprat tė kė****.
Ose brėnda njė kohe tė shkurtė, Allahu ka pėr me ua ēue dėnimin mbi ju, mbrapa (qė t'ju vijė ai dėnimi qė mundet me qenun, politike, ekonomike, morale, ose smundje ose tragjedi natyrore sikur tėrmet, vėrshime, etj; ose me ndonjė dėnim qė nuk na merr mendja) ju i luteni Ati (Allahut), por lutjet nuk ju pranohen." (Transmeton Tirmidhiju)
Nė qoftė se nė njė vend nuk bėhet thirrja nė rrugen e Allahut, nė fenė e Tij tė vėrtetė, aj popull ka pėr me mbetur ndėr sulmimin e genjėshtarve, zullumqarve, dhe njėrzija duke u humbur napėr baltat e jobesimit, sulmimit, deshirave tė nefsit, nė loqat e gjynaheve dhe neve kan pėr me na tėrhjekur me vete...
Eshtė e qartė se pėr thirrjen nė rrugėn e Allahut xh.sh. pėr largimin e njerėzve nga e keqja nuk duhet me qenė dijetar i pėrsosur. Por ato qė i dijmė mjaft janė pėr krymjen e kėsaj detyre tė domosdoshme.
Nė qoftė se e dijmė domosdoshmėrinė e njeriut pėr besimin nė Allahun, nė melekėt, nė librat, nė pejgamberėt, nė diten e kijametit e kushtet tjera tė besimit pėr tė qenė musliman. Dhe nėqoftė se e dimė se namazi, agjėrimi nė muajin e ramazanit , dhėnja e zeqatit, vatjaja nė haxh, respektimi i prindėrve, nderimi i fqiut dhe i farėfisit, me qenė i drejtė, nė zemėr e nė fjalė, nė vepra, ėshtė prej obligimeve shumė tė rėndėsishme tė besimtarėve, ėshtė njė dituri e mjaftueshme pėr me i udhėzuar vėllazėrit dhe motrat tjera.
Nėqoft se e kemi kuptuar se Zullumi, Bixhzi, Alkoholi, Zinaja, Rrena, folja mbas shpinde, Xhelozia, nėnēmimi i njeri tjetrit, janė rreptėsisht tė ndaluara, atėhere pse heshtim e nuk i largojmė shoqėrinė nga ato tė meta. Ku mbeti vėllazėria, ku mbeti dashuria pėr njeri-tjetrin.
Allahu xh.sh. thotė:
"Besimtarėt janė tė dashur (kan shoqėri) pėr njeri-tjetrin .
Urdhėrojnė pėr tė mirė. E ndalojnė nga e keqja..." (Et tevbe 71)
Jemi tė dtyruar pėr thirrje mbrenda diturisė sonė. Kjo do tė jetė shkak pėr shpėrblim nga ana e Zotit xh sh, por njėkohėsisht do tė jetė shpėtim pėr vėllaun tonė po edhe agim pėr ardhmėrinė e shoqėrisė se gjėrė:
"Pasha kohen! Nuk ka dyshim se njeriu ėshtė nė njė humbje tė sigurtė. Me pėrjashtim tė atyre, Qė besuan, Qė bėnė vepra tė mira, Qė porositen njeri-tjetrin t'i pėrmbahen tė vėrtetės Dhe qė kėshilluan njeri-tjetrin tė jenė tė durushėm." (El Asr1-2-3)
QĖNDRIMI ISLAMI PĖR LUFTĖN
Pa dyshim, feja Islame ėshtė fe e paqes, fe qė I fton besimtarėt tė pėrpiqen por paqė. Ėshtė fe qė i urdhdron njerėzit tė vėllazėrohen. Kėtė tė vėrtetė ė argumentojnė me se miri ajeti kur'anor dhe thėnia e profetit:
"O ju qė besuat, hyni nė Islamizmin e plot (nė fenė e paqės).." Bekare 208
Dhe
"... 0 ju robet e Allahut, behuni vėllezėr... " (Hadith)
Para kėtij qėllimi tė qartė e njetėn kohė tė lartė human, a lejohet lufta nė lstam? Pėrse lejohet ajo?
Nuk ka dysh'un, se sikur tė gjith njerėzit te ishin pėrgjigjur thirrjes sė Allahut, sikur tė gjith tė ishin pėrgjigjur urdherave te Tij lufta do te ishte e pa nevojshme! Por, duke u ballafaquar me realitetin e jetuar, varejmė me keq ardhje se: Shtetet te ashtuquajtura te cilivizuara buxhetin me te madh shtetrore e ndajme per veprime ė turpshme armatimi. Shtetete e botes sė tretė vuajnė per buėn e gojės. Mė i forte ėshtė "me i drejti " edhe ne se eshte krejtesisht edhe jo i drejtė atėherė kur ti kini parasyshė kėto fakte do te mund t'a mendojmė qėllimėn e luftės nė Islam.
Sikur e dime nga Historia Islame, besimtaret nė kohen e pejgamberit as, kanė vuajtur shumė nga idhujtarėt e Mekes, por kan qenė tė udhdzuar prej Allahut xh sh qė tė bėjnė durim. Ky urdhėr zgjati 13 vjetė, sa qėndroi profeti as nė Meke. Kur emigroi Pejgamberi nė Medine, atėherė idhujtarėt vendosen tė sulmojnė Medinen, kurse Allahu xh sh, zbriti versetin:
Atyre qė po sulmohen me luftė u ėshtė dhėnė leje te luftojnė, pėr shkak se u ėshtė bėrė padrejtėsi, e Allahu ka fuqi pėr tu ndihmuar atyre (muslimaneve)." El Haxhxh 39
Ky dshta verseti i parė me tė cilėn iu lejua lufta muslimanėve.
Kėtu fjala ėshtė pėr luftė e jo per xhihad, se kuptimi nuk ėshtė i njėjtė.
Fjaia, "xhihad" ėshtė me kuptim me tė gjėrė se fjala "lufte".
Xhihad, domethanė perpjekje nė rrugė tė Allahut brenda munddsive pa kohė dhe vend tė caktuar.
Xhihadi nuk ka asgjė tė pėrbashkėt me veprimet kriminele tefforistike, me minimin e vendeve publike e mbytjeve e njerzve tė pafajshėm.
Xhihadi ėshtė pėrpjekje qė nė emrin dhe pėrhirė tė Allahut tė shpėtohet shoqėria apo njė grup i saj.
Xhihadi bėhet me thirrjre (me gojė dhe me shkrim), me sakrificė, me kohe, me pasuri e sipas nevojės edhe me luftė. Kuptohet se lufta ėshtė vetėm njė Ilojė i xhihadit sipas paraqitjes se nevojės.
Ėshtė e pamohueshme se feja islame ėshtė fe e paqes dhe e vėllezėrimit ajo nuk e mohon realitetin e luftės sė drejtė pėr vetmbrojtje, por nuk lejon tuften qė bėhėt pėr okupime e qėllime politike.
Feja Islame jo vetėm qė e lejon luften, por edhe obligon organizimin luftarak- pėr vetėmbrojtje. Nėse tė grabitet pasuria, tė cenohet nderi, tė okupohet vendi, lufta ėshtė obligim pėr ēdo muslimanin, qė tė mbrojė tė drejtat qė ia ka dhėnė Allahu xh.sh.
Lufta nė Islam lejohet edhe pėr njė qėllim tjetėr pėr tė mbrojtur tė shtypurit nga zullumi e mė tė fortit, gjegjėsisht pėr tė mbrojtur tė drejtat e njeriut.
Qėllimi i tuftės nė Islam nuk ėshtė vrasja e fėmijėve, grave e pleqve, mbytja e bagdtive e djegja e gunajave siē vepruan serbėt nė Bosnje e nė Kosovė.
Pejgamberi a.s. ėshtė detyrua ti mbrojė besimtarėt nė fenė e Allahut xh.sh. nga idhujtarėt shumė mė tė mėdhenj nė numėr. Pėr kėtė qėllim tė lartė vetė Muhamedi a. s. ka marrė pjesė nė27 luftra. Nėn urdhdrin ė Allahut ai kėrkonte marrėveshtje paqėsore. Vetėm nė rastet kur nuk arriheshin marrveshtjet fillohej lufta gjithmond me porosi: "tė mos vritet robi i luftės dhe askush qė nuk gjendet nė fushė betejė. Ky kuptim i lartė human e bėri ta lejuar luftdė mbrojtėse duke e kushtdzuar nė sa me pak viktima. Nga kėto e tjera vlerėsime qė Islami i bėn njeriut si krijesė e barabartė, pranohete e vėrteta se nė 27 luftra ne tė cillat ishte prezentė i dashuri i Pėrendisė numri i tė vrarėve arrinė nė 150 (njdqind epesdjhjetd) vetė.
Kjo shifer flet pėr qėllimin ė lartė tė Islam nė vlerėsimin e njeriut, pėr humanizmin e lartė dhe priritetin edukativ qė Islami i ka dhėnė shoqdrise njerzore.
Kėto parime paqėsore udhdheqin drejtė bashkezistencės sė popujve e shtetve pėr vėllazėrim e mirėkuptim.
Janė e kunderta e egėrsise mė ēnjerėzore qė ka parė historija, janė parimet mė tė egra tė juntės serbomadhe, tė etshme pėr tė vra e djegė sa mė shumė shqiptarė nė vatrat tona. Me kėtė moral ata justifikojnė vrasjet mė monstruoze, therjet, djegiet, e ēnderimet e qindra mijėra fėmijėve, pleqve, e grave shqipatre nė, Kosovėn e martirizuar. Pėr qudi edhe nė kėtė fund shekulli Evropa ngre dolli pėr bėmat e serbėve tė Milosheviqit, duke u uruar suksese ne plotėsimin i kimeve tė praktikuara pak kohė mė parė nė Bosnjėdn e musliamnėve. Disa shtete akoma mė td zellshme, jo vetėm justifikojnė krimet e tyre, por i ndihmojnė materialisht. Kjo ėshtė ftyra e njė morali qė aq shumė akuzon natyrėn paqėsore tė maralit Islam.
Jeta e njeriut ne kete dunja filon melindje dhe perfendon me vdekje!
Ku te dyat jane te krijume prej Alalhut xh.sh. Allahu xh.sh. thote:
Ai eshte I cili krijoi vdekjen dhe jeten qe te ju sprovoje juve se cili prej jush do te jete ma I miri ne vepra
Ne shum vende ne Kuran na tregohet se jeta e dunjas nuk eshte tjreter vetem mbashtrim, e vetem loj. Allahu xh.sh. thote:
Jeta e kesaj bote nuk eshte gje tjeter vetem se nje perjetim e mashtrim. Ska dyshim se bota tjeter eshte me e dobishmja per ata qe ruhen. A nuk logjikoni. El Enam 32
kjo jete e kesaj bote nuk eshte tjeter vetem se defrim e loje, e jete e vetete, pa dyshim eshte ajo e botes se ardhme, sikur ta dinin. El Ankebute 64
E jeta e kesaj bote nuk eshte tjeter pos nje perjetim mashtrues. En Nisae 185
Pas ketyre ajeteve mundet njeriut I vjen nje pytje. Pse Allahu xh.sh. e ka krijue jeten. Besoj se pergjegjja e kesaj eshte ne ajetin qe permendem ma lart, se Allahu xh.sh. e kaa krijue ket jete per provim
Por dynjaja eshte e mashtrueshme deh njeriu mendeon se kur nuk ka permevdek. Nuk mendeon per fjalen e Allahut ku thote:
Se cili njeri dota shijoje vdekjen En Nisae 185
Ose mendon se ai eshte krijuar, vetem per kete dunja dhe ai do te lihen qe ai te jotoje ashtu siq don ai. E nuk done ti gjegjje fjalet e Allahut xh.sh. ku thote:
A mendon njeriu se do te lihet duke mos zene asgje (pa kurrfare
pergjegjsije). El kijame 36
A menduan njerezit te thone: Ne kemi besuar, e te mos vihen ne sprove? El Ankebute 2
don te thote se njeriut eshte dhone jeta per sprovi, ne fund to te dalohen ata qe kan fituar provimin dhe ata qe e kane humber provimin.
Njer ata qe jane te humber. Njer ata qe humbin jeten e perhershme per jeten e kalueshme. Per keta njerez Allahu xh. Sh. Thote:
Te tillet jane ata, qe e vlersuan jeten e kesaj bote mbi boten tjeter, andaj atyre as nuk do tu lehtesohet denimi, e as qe do te ndihmohen ata. El Bekare 86
Me te verteet jane te humbur ata qe u mashtruan me palatat e kesaj bote. Qe u mashtruan me jeten e kesaj bote qe nuk dihet se sa do te jetojm e si doti kalojm ditet e saja, sa me te mira e sa me veshtersija se kjo eshte jeta e sproves jeta e trektijes, blen dhe shet. Lume ata qe e blejn Ahiretin duke shit kete dunja. E lum ata qe pregaditen me vepra te mira per me dalen para Allahut xh.sh.
Jeta e dunjas eshte dhe shume e vlefshme se njeriu pa me ardhe ne ketedunja nuk ka mundesi me kalue ne ahiret. Dhe njeriu prej kesaj dunjaje e pregadite dunjan tjeter
Ai prej kesaj dunjaje ai jane bane drune per zjarin e xhehennemit e Allahu na ruajt behet prej baresit e zjarrit:
Ai do te hyje ne zjarr te ndezur flake. E dhe gruaja e tij, ajo qe barti dru. E ne qafen e saj ka nje litar te perdredhur El Mesed 3-5
E Lum ata qe mjelin lule se ate do ta gjin tek Allahu I tyre:
Eshte e vertete se te devotshmit do te jene ne xhennet e ne lumenj. Ne nje vend te kenaqshem, te Sunduesi I plotfuqishem. El Kamer 54-55
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------
SHEHADETI -I-
Shehadeti ėshtė Dėshmi. Me dėshmue nė njėsijen e Allahut xh.sh. dhe me dėshmue se Muhammedi a.s. ėshtė i dėrguari i Allahut xh.sh.
Me ketė kuptohet se shehadeti ėshtė qelsi pėr me hy nė Islam, qelsi pėr me hy nė xhennet.
Dėshmija! Fjalė e vogel me kuptim shumė tė madh.
Kjo ėshte fjalė revulusyonare.
Njeriu kur e thotė fjalen." ESHHEDU EN LA ILAHE ILLALLA VE ESHHEDU ENNE MUHAMMEDEN ABDUHU VE RESULUHU" ku don tė thote: Unė dėshmoj se jashta Allahut Zot nuk ka dhe unė dėshmoi se Muhammedi ėshtė robi dhe i dėrguari i Allahut" Ai bėn nje revulusjon tė madh nė jeten e vet...
Kjo fjal e merr njeriun prej errėsijes tė kufrit e qet nė dritėn e Imanit, nė dritėn e Islamit.
Prej jetės jo besimit e bije nė jetėn e besimit.
Prej jetes pa namaz, pa agjėrim, pa zeqat e bije nė jeten e namazit, tė agjėrimit, tė zeqatit e tjera.
Prej jetės tė fliqėt me bixhoz, me alkohol, me pa moralitet e bije nė jetėn e pastėr nga kėto mekate.
Nuk ka dyshim se kuptimet e larta te kėtyre fjalėve e bėjnė njeriun qė tė drishohet nė ēdo aspekt tė jetės. Per qeket shehadeti e ka njė randėsi shumė tė madhe...
Mulimanit i takon qė ai ta thote shehadetin me zember, tė lėshoje roj shehadeti nė zembren e ati, ta luje rolin qė duhet tė luje. Ta bėje atė qė e thotė atė fjalė qė tė stoliset me stolijat qė e sembolizojn Islamin.E ta jetje Islamin nė ēdo hapė tė jetės.
Se qoftėse njeriu e thotė ketė fjalė vetėm me gojė dhe ajo nuk e kalon gryken e fytit qė hyje nė zember, ku nuk shifen rezultatet e shehadetit nė praks tė jetes, Islami nuk ka aē far vlere pėr me i thonen ati. as nuk ka aēfar kėnaēsije me i pregadit, e nuk aēfar armerie pėr me i premtue ati!..
Pėrqatė spari here duhet ta kuptojm, kuptimin revulusjonale tė fjalėve tė shehadetit.
Me fjalėn " Unė dėshmoi se jashta Alalhut Zot nuk ka..."
Don tė thotė se njeriu i drejtohet Allahut xh.sh. Zotit tė gjithėsise dhe ai bėnė njė kontratė me Allahun xh.sh.
" O Allah im! Ti mue mė ke krijue, dhe T ije Ai i cili ma ke thonėn jetėn. Unė tė besoi Ty. Unė vetėm tek Ti mbėshtetėm.Ti je furnizator/ Furnizimi jem dhe i krejt gjithėsisė ėshtė nė dorėn tende.Ti je ma i fuqishmi, dhe unė vetėm prej Teje kėrkoi ndihmė, se vėrtetė ndihma vjen vetėm prej Teje. Unė besoj nė Qur'anin dhe besoi se ai ėshtė dėrgue pėr tė mirėn e njerėzisė. Unė besoi se urdhuri Ytė ėshtė urdhuri ma i mirė.Unė besoi se ligji ma imiri ma i pėrsosut pėr tanė njerėzijen per ēdo kohnat ėshte ligji i Yte qE na e ke dėrgue.
Unė jamė i stolisur me tė mirat tuaja, ku ata janė pa tė numruara. Unė me tė mirat Tuja, vetėm pėr me fitue knaqsijėn tandė kam pėr me jetue.Unė kur nuk do ta prnoi as njė ligj, as njė urdhuren e as njė mendim qe nuk pėrputhet me urdhurin Tandė. Unė nuk do te shoqėrohem me ata nuk kthehen nga Ti, e as me ata qė nuk tė don Ty.
Unė besoi se asnjė dobi e as nje damė nuk mundet mem goditur pa caktimin Tandė. Unė me krejt trupin dhe me krejt shpirtin do tė bėhem robi Ytė. Dhe krejt jetėn time me kete besim da ta jetoi..."
Ketė ose sikur kjo njė kontrat bėn njeriu me Allahun xh.sh. Kur e thotė pjesėn e parė tė shehadetit...
KU ESHTE XHENNETI
Si te doni keshtu mundemi me filliar; Per me jetue jeten e xhennetit a duhet qe njeriu te vdes?
A po a ka mundesi qe njeriu ta jetoje nje jete xhennetit dhe ne kete bote?
Allahu xh. Sh. E ka krijuar njeriun per xhennet-sikur mos ishte ashtu Ademin a.s. nuk e krijonte ne xennet!- dhe Allahu xh.sh. deshironqe njerezit te jetojne nje jete xhennetit edhe ne kete bote, per qate Allahu xh.sh. nuk e la njerijun vetem me krijim ose vetem me dergim ne dunja por, ia mesoi njeriut regulat e jetes. U zbriti libra, u dergoi pejgamberler qe ti edukoje, ti pajise ata me dituri. Te jene te dishem me regulat e jetes dhe me sjellejt ndaj njeri-tjetrit. Keto jane regula jetsore, xhennetsore qe ja bojne jeten xhennet njeriut. Kurse mos praktika e keture regulave e bane jeten xhehennem.
Allahu xh.sh. nuk eshte vetem krijuesi I njeriut por, eshte dhe krijuesi I gjithsise :
Ai krijoi cdo gje el furkan 2
I Larti eshte Ai qe ne doren e Tij eshte pushteti mbi cdo send dhe vetem te Ai ktheheni Yasin 83
Falemenderimi I takon vetem Allahut Zotit te boteve! El Fatiha 1
Mbisi eshte Allahu krijuesi I cdo gjese nuk eshte gje e cuditshme se ka pika qe pergjajn ne mesin e krijesave qe jane krijue prej nje krijuesi!
Krijuesi I gjithsise u ka vue ligje, regula krijesave qe at duhet te zbatohen me dashje ose pa dashje:
E Atij I eshte derzuar gjithe cka ka ne qiej e ne toke, ma dashje ose pa dashje dhe tek Ai kthehen. Ali Imran 83
duhet te qohen vend regulat qe I ka vue Allahu xh.sh. se dryshe behet katastrove e madhe ne bote. Prishet regulli I jetes, me nje fjale shkatrohet bota. Qe po I tregojm disa shembula:
1- Allahu xh.sh. e krijoi dunjan dhe e krijoi diellin dhe e la nje distance mes keture dyve ac sa duhet me qenun. Por, sikur dielli ose dunjaaj mos me respektue ligjin e vendosur te Allahut xh.sh. duke desh me u afrue ose me u largue ndaj njeri-tjetri cka behet hali I kesaj dunjaje?
2- Dunjaja sjellet, retulohet me nje shpetsi qe ja ka scaktue Allahu xh.sh. sikur ajo mos me qenun e kenaqut me ata caktimin e Allahut e me shtue ose me paksue shpetsijen ku shkojm ne?
3- Airi I cili me urhdurin e Allahut qe bane keto avjona, deti qe ilejon keto anija, toka qe lejon ti qahet barku keto me be kryegritje kondra ligjit Allahut si behet jeta ne kete dunja?
4- Kafshat qe me urdhurin e Allahut e kane pranuar qe ti shrizojm ata, me thone: mjaft me ne nuk pronojm qe ta sherbyem njeriun. E keshtu me rall Cka behet jeta e njeriut?
O ti njeri! Dhe ti je nje krijes e Allahut xh.sh. Sa sjellin dam ata krijesa qe nuke respektojn ligjin e Allahut aq dhe ti sjelle dame ne kete atmosfere bile dhe pak mashume, se ti je stolis dhe me menquri, me llogjike!..
Atehere besoi se e kuptove fjalen time, ashtu the temen? O njeri! Ndoren tande eshte xhenneti. Dhe krejt tek ti mvaret, si te dosh e regulan ne kete jet dhe ne ate jeten tjeter.
Si te dosh e regulan xhehennemin keto dhe ne at tjetren.
Por, une te keshilloi qe te mundohesh ta ndertojsh xhennetin, dhe te punoi qe te regulohet se ne ate do te jetojsh ti me familjen tande dhe me dashamiret!
A kuptove se ku eshte xhenneti?
VLERA E HIXHRETIT
Kaluan 1420 vjet prej kur Pejgamberi Muhammed alejhisselam sė bashku me besimtarėt u shpėrngul prej Mekkes nė Medine. Menjėherė pas kalimit tė tij nė Medine ai themeloi shtetin islam, gjė pėr tė cilėn mund tė themi se ishte edhe si shkak kryesor pėr t'u marrė si datė fillestare pėr kalendarin islam.
Ėshtė interesant se shokėt e Pejgamberit alejhisselam nuk e morrėn si datė historike pėr fillimin e kalendarit musliman as lindjen e Pejgamberit, as ditėn kur i erdhi shpallja por e zgjodhėn ditėn e shpėrnguljes ngase njėkohėsisht ajo ishte dita e fillimit tė themelimit tė shtetit musliman. Nga kjo mund edhe ta kuptojmė rėndėsinė e formimit tė shtetit nė aspektin islam.
Tė nderuar lexues besimtarė,
Pas shpalljes sė Muhammedit alejhisselam dhe pas pranimit tė Islamit nga njė grup besimtarėsh mekkas, kjo kthesė historike u pritė me ashpėrsi tė paparė nga paria e Mekkės me ē' rast u ushtrua dhunė e madhe ndaj muslimanėve. Nė mesin e atyre torturave mund t'i pėrmendim disa:
Shtrirja e Bilalit nė rėrėn e nxehtė shkretirore duke vurė mbi barkun e tij njė gurė tė madh vetėm e vetėm qė ta braktis besimin islam. Ata pėrpiqeshin qė ta mohojė Zotin Njė por ai pandėrprerė thoshte: Njė ėshtė, Njė.
Pastaj masakra mbi familjen e Jasirit me ē'rast u morrėn nga paria e Mekkes dy prindėrit e tij, duke i mbytur mizorisht , njėrit duke ia ēarė gjoksin me shtizė kurse tjetrin e morrėn dhe e lidhėn mes dy kuajve duke iu kėrcėnuar se nėse nuk e lenė kėtė fe tė re do tė dahet mė dysh. Megjithatė ai pranoi ndarjen e trupit tė tij dhe dėshmorėsinė pėr hirė tė All-llahut. Kėshtu Sumejje nėna e Jasirit u bė dėshmorja e parė prej grave nė Islam.
Rastet janė tė shumta por mendojė se kėto dy qė i prezentuam janė tė mjaftueshme sa pėr ta pasqyruar dhunėn nė atė periudhė.
Kur e lexojmė jetėshkrimin e Pejgamberit alejhisselam dhe mundimet tė cilat i kanė pėrjetuar besimtarėt nė krye me Muhammedin alejhisselam takohemi me realitetin e sotėm tė cilin ėshtė duke e pėrjetuar populli ynė shqiptarė kosovarė tė cilėt po dėbohen nė mėnyrėn mė mizore nga vendlindja e tyre, pleq, gra e fėmijė, duke i ndarė prej baballarėve tė tyre pėr tė cilėt nuk dihet asgjė pėr fatin e tyre pos pėr masakrime dhe vrasje masive sistematike. Po hymė nė vitin 1420 duke dėshmuar tragjedinė mė tė madhe e cila po ushtrohet mbi popullin tonė. Por meqė All-llahu na lajmėron nė Kur'anin famėlartė se "pas ēdo mundimi vjen lehtėsimi dhe ēlirimi'' (Inshirah,6) lusim All-llahun qė sa mė shpejt ta fitojmė lirinė dhe pavarėsinė kurse popullata tė kthehet nė shtėpit e veta duke e gėzuar lirinė e plotė.
Me gėzime u pėrcjelltė ky vit i ri.
JETIMI
Feja Islam ėshtė feja e vėrtetė e Allahut I cili ėshtė Rahman dhe Rahim shume mėshirues, ku Ai njeten koh ka thon, pėr me na e bėrė qė ta kuptojm ma mirė meshiren e Atij :
" E mėshira Ime ka pėrfshirė secilin send ".
Dhe kjo fe e pastėr e Allahut xh.sh. ak urdhuruar antaret e vet tė jenė tė mėshirshėm ndaj krijesave tė Allahut xh.sh.
Transmetohet prej Amr Bin Asi't, pejgamberi a.s. ka thonė:
" Allahu sjellet me mėshire me ata tė cilet kanė mėshirė! Bėni mėshiri mbi ata qė gjinden nė tokė qė tė bajnė mėshiri mbi ju ata qė janė nė qiellė..." Tirmidhi dhe Ebu Davud
Kėshtu kėrkohet prej krejt besimtarėve qė tė stolisen me mėshirė, dhe tė sjellen me mėshirė ndaj njeri-tjetrit. Por sidomos daj atyre qė janė tė nevojshėm pėr mėshirė!
E jetimat janė prej atyre qė janė ma shumė tė njojsh[m pėr mėshir e pėr sjellje mirė!
Feja Islam sikur pėr krejt ata qė janė tė nevojshem, dhe pėr jetimat ka tregue njė interesim jashtė zakonshėm. Keti mundemi me pa qart dhe Qur'an ku pėrmendet fjala "YETIM" (23) njėzet e tri here nė forma tė dryshme nė (12) dymdhjet kaptina!
Para se me filluar studjimin e disa ajeteve dua mua pėrkujtu se edhe pejgamberi ynė Muhammedi a.s. ka qenun jetim. Babai i pejgamberit Abdullah'u ka vdekur para se melindur Muhammedi a.s. dhe nėna edha gjyshi i kanė vdekur kur ai ishte fėmij.Dhe ai ėshtė ritur nėn kudesen e agjėsė sė tij Ebu Talibit.
Allahu xh. Sh. thotė nė Qur'an pėr pejgamberin s.a.v.:
" A nuk tė gjeti ty jetim, e Ai tė bėri vend (tė dha pėrkrahje). Ed Duha
Me ketė ajet na e marim vesht se pejgamberi a.s. ka qenun jetim por, njetin kohe duhet ta kuptojm se jetimi do strehim, don pėrkrahje dhe na duhet atė pėrkrahje atė strehim me ua bėrė atyre!
Allahu xh.sh. nė Kur'an na kshillon se si tė sjellėmi me jetimin, edhe me pasorin e tij!
"Mos iu afronu pasorisė sė jetimit derisa ai tė arrijė pjekurinė, vetėm nė mėnyrė tė mirė..." El En'am 152
Qoftėse tė kanė mbetur nėn kujdesin tand jetimat, kije frik Allahun dhe ruju mos ju afro pasurisė sė tyre, me qenun tė kujtesshėm e ma detale se si tė sjellėmi me pasurin e tyre Allahu na spegon nė Kur'an:
"...Mos e hani ata duke e shkapėrderdhur dhe duke u ngutur para se tė rritėn ata. Kush ėshtė i pasur le tė ruhet (shfyrtėzimit tė pasurisė sė jetimėve), e kush ėshtė i varfėr, le tėhajė me maturi. E kur t'ju dorėzoni atyre pasurinė e vet, dėshmoni atė (qė ju dėrzoni). Mjafton qė Allahu ėshtė llogaritės." En Nisaė 6
Kėshtu dohet tė sjellėmi me paurin e tyre njetėn kohė Allahu xh.sh. na tregon se kur na duhet qė tjau dėrzom atyre pasurin e tyre:
"...E nėse vėreni te ta pjekuri, atėherėdorėzonju atyre pasurin e tyre..." En Nisaė 6
Ata tė cilet e keq purdorin pasurin e jetimit dhe hanė prej saj pa drejtėsi Allahu xh.sh. thotė se ata nuk janė te hanger tjetėr pos zjarr:
" Ata qė hanė pa tė drejt pasurinė e jetimėve, nė tė vėrtetė ata hanė atė qė mbush barkun e tyre me zjarr dhe do tė futen nė zjarrin e xhehennemit." EN NISAĖ 10
Interesimi i Islamit ndaj jetimėve nuk ėshtė e kufizume vetėm kujdesimi me pasurin e tyre por,ndalohet repsish nėnēmimi i tyre dhe keq sjellja me ta.
Allahu xh.sh. thotė nė Kur'an:
"Dhe mos e pėrul jetimin" ED DUHA 9
Kėshtu ėshtė urdhuri i Allahut qė mos mė u sjell keq me yetimat por, pėr me u ndaluar keq sjellja ndaj tyre na ka tregue Allahu xh.sh. nė Kur'an sa rezultatė tė keq sjell keqsjellja me jetimat!
Qe disa ajete prej tyre:
" E njeriu, kur e sprovon Zoti i tij, e nderon dhe e begaton, ai thotė; Zoti im mė ka nderuar.
Por, kur pėrta sprovuar ia pakėsonfurnizimin, ai thotė; Zoti im mė ka nėnēmuar!
Jo, nuk ėshtė ashtu! Por ju nuk pėrfillnit bonjakun." EL FEXHR 15-17
E ai nuk u hodh nė pėrpjetėzen( rrugė e vėshtirė) E ē'gjėtė mėsoi ty se ē'ėshtė akabe (rruga e vėshtirė)?
Ėshtė lirimi i njė skllai,
Ose dhėnia e ushqimit nė kohen kur mbretėron uria.
Ndonjė jetimi qė ėshtė i afėr
Ose ndonjė tė varfėri qė e ka molisur varfėria." EL BELED 11-16
"A e ke parė ti (a e njeh) atė, qė pėrgėnjeshtron pėrgjegjėsinė dhe llogarinė nė botėn tjetėr?
Po ai ėshtė qė i pėrzė nė mėnyrė tė vrazhdė bonjakun." EL MAUN 1-2
Jashta krejt kėtyreve nė Kur'an zonė vend nė kaptina tė ndryshme ajete qė na kshillojn, na urdhurojn pėr me u sjell mirė me jetimat, Allahu thotė nė kaptinėn En Nisaė:
"Adhurone Allahun e mos i shoq;roni Atij asnjė send, sillnu mirė ndaj prindėrv, ndaj afėrmve dhe ndaj jetimėve..." En Nisaė 36
Urdhurohemi qė tė jemi tė drejt ndaj tyre Allahu xh.sh. thotė:
" ...Dhe qė tė mbani drejtėsi ndaj jetimėve..." EN NISAĖ 127
Njeten kohė urdhurohemi nė Kur'an qė tė kujdusohemi pėr jetimat dhe t'ju ndihmojm atyre me krejt mundėsijat qė kemi: Allahu xh.sh. thotė:
" ... Dhe tė pyesin ty pėr bonjakėt. Thuaj: " Po t'i ndihmoni nė punėt e tyre ėshtė mė mirė, e nėse i pėrzini (pasurin e tyre me tuajen), ata janė vėllezėrit tuaj. Allahu do ti dallojė qėllim keqin nga qėllimmiri..." El BEKARE 220
Me da prej pasurisė diqka sikur sadaka e me ju dhanė jetimavė, Allahu xh.sh. thotė nė Kur'an:
" Nuk ėshtė tėrė e mira (e kufizuar) tė ktheni ftyrat tuaja kah lindja ose perėndimi, por mirė si e vėrtetė ėshtė ajo e atij qė beson allahun, ditės sė gjykimit, engjėjve,librit, pejgamberėve dhe pasurinė qė e do, ua jep te afėrmėve, bonjakėve..." EL BEKARE 177
Kėto janė disa ajete qė na udhzojn nė rugė tė drejt, nė rrugė tė mirėsizė. Qė na mėsojn neve si tė veprojm me jetimėt.
Pas krejt kėtyreve te nderuar vėllazėr dhe motra tė ndalemė dhe tė mendojm!
Kemi pėrjeruar njė luftė tė randė, me mija vėllazėr e motra na janė vra e na janė masakrue. Me mira fėmij kanė mbetur jetim! E kush do tė kujdusohet pėr ata? Kush ka me e zgjatė doren e mėshirės ndaj tyre? Kjo situat dashtem e nuk dashtem na ka bė qė tė jemi njenėn grup prej dy grupave:
1- Prej atyre qė ua kenė mbetyr jetima nėn kujdesin e tyre.
2- Prej atyre qė nuk kan ua kanė mbetur jetima nėn kujdesin e tyre.
Qoftė se jemi prej grupit parė:
Tė kujdesohemi pėr ata pėr hirė tė Allahut xh.sh. dhe tė ruhemi qė mos e keq pėrdorim pasun e tyre, dhe qė mos keq sjellėmi me ata. Me u mundue qė mos i dajm ata prej fėmijve tonė.
Qoftė se jemi prej grupit tė dytė:
Prap kemi njė pėrgjeqsi ndaj tyre, siq i pėrmendem dhe ajetet e Kur'anit qė na kshilloshin pėr jetimat ku ajo ėshte si besimtar si kur robėt e Allahut i cili ėshtė mėshirusė dhe i danė ata qė bajn mėshiriė, duhet tė kujdosohemi pėr ata jetima me ua paksue thimjen e pa prindėsisė...
Si nė pėrfundimė:
Duke pėr kujtue fjalen e pejgamberi s.a.v. ku thote:
" Asnjėni prej jush nuk mund tė jetė besimtarė (i vėrtetė) deri kur ta dote pėr vėllaun e vet atė qė edon pėr vitin e vet.." nėn hijen e kėti haduithit tė pejgamberit sicili prej nesh netė ndalet dhe ne tė mendon, ne ta vese vitinevet; sikur tė kishim qenė jetima, ose fėmit tonė tė ishin jetimaēka do tė pritshim prej tė tjerve, dashuri, buzqeshje, pėrkrahje, sjellje tė mirė, moral, edukim e tjer...
pyetni fėmit tuaj ēka do tė deshironin ata sikur atė ishin jetima ēka don, ēka presin ata prej tė afėmive vet, prej komunitetit, prej krejt vėlazėrve vet?
Mos mashumė aq tė bėjm pėr JETIMAT TONA.
Nuk ka dyshim se qoftėse ju i pėrgjigjni thirjes sė Kur'anit dhe mundoheni me kujdesue pėr me krue sa ma mirė detyren ndaj jetimave Allahu xh. Sh. ka me qenun i kėnaqėt me ju deh ju do tė shpėrbleheni me tė mira ne ketė botė dhe nė atė botėn tjetėr...
VLERA E KURANIT
Rreth kėsaj teme me ndihmėn e Allahut do tė ju paraqesim spjegime rreth Kur'anit tė shenjtė. Librit tė cilit i madhi Zot e dėrgoi pėr mbarė njerzinė dritė dhe shpėtim pėr ta. Sėpari duhet tė kemi tė ditur se feja e jonė Islame nuk ėshtė prej feve qė kujdeset vetėm pėr jetėn e ardhshme tė ahiretit, por sėpari kujdeset pėr jetėn e njeriut nė kėtė botė. E kshillonė si duhet tė jetojė dhe tė fitoj botėn e ardhshme.
Kur'anin famėlartė i madhi Zot ia dėrgoi Muhamedit a.s. para 1400 vjetėve dhe ruan freskin e tij vitale edhe sot e kėsaj dite sikur atė kohė kur ju ka shpallur tė dėrguarit tė Allahut. Kombet e ndryshme qė i pėrkasin besimit Islam ka njė kohė tė gjatė qė ju kanė shkėputur praktikės sė Kur'anit dhe kan pėrjetuar dhe pėrjetojnė ditėt mė tė vėshtira tė kohės sė tyre dhe kėshtu do tė vazhdojnė tė shpartalluar tė robėruar dhe tė shkelur pėr derisa ti kthehen jetės dhe praktikės sė kuvendit.
Tani pėr tani ka ardhur koha ta kuptojmė se pa fe tė cilin e pėrmban Kur'ani i madhėruar nuk mund tė jetojmė, aq sa mundemi me jetuar pa oksigjen.
Njerzimi mbarė po tė kuptonte tė vėrtetėn e nė veēanti tė besimit Islam, qėllimi i tyre do tė jetė Allahu i madhėruar pėr ēdo veper .
Lideri dhe udhėheqėsi i tyre duhet tė jetė Muhamedi a.s.
Dhe Kur'ani i madhėruar kushtetuta e tyre.
Pėr kėtė do tė mundohemi qė temat tona qė do t'ju paraqesim tė jenė spjegim rreth librit tė shenjt Kur'anit tė madhėruar.
Sėpari do tė ju shqiptojmė disa nga fjalėt e Kur'anit qė tregojnė pėr vlerėn e tij.
Ku i madhi Zot thotė:
"Ky ėshtė libri qė nuk ka dyshim nė te (sepse ėshtė prej Allahut) ėshte udhėzues pėr ata qė janė tė devotshėm." El Bekare 2
"Se me tė vėrtetė ai ėshtė Kur'ani i famshėm.
Eshtė nė njė libėr tė ruajtur.
Ate nuk e prek kush, vetėm tė pastrit.
Eshtė i zbritur prej Zotit tė botėve."
El Vakia 77-80
"O ju njerėz! juve ju erdhi nga Zoti juaj kėshilla (Kur'ani) dhe shėrimi i saj qė gjendet nė krahėroret tuaj.
Dhe udhzim e meshirė pėr besimtarėt."
Junus 57
"Po kėshtu me urdhėrin tonė Ne tė shpallėm edhe ty shpirtin (Kur'anin). ( si engjallėm trupin me shpirt ashtu ngjallėm zemrat me Kur'an) Ti nuk ke ditur ēka ėshtė libri (Kur'ani) as ē'ėshtė besimi, po ne atė e bėmė dritė me tė cilėn e vėmė nė rrugė tė drejtė atė qė dėshirojnė prej robėrve tonė.
Nė tė vėrtetė, edhe ti udhėzon pėr nė rrugėn e drejtė.
Nė rrugėn e Allahut, tė cilit i takon ēka ka nė qiej dhe ēka ka nė tokė.
E ta dini se tė gjitha ēėshtjet do tė kthehen tek Allahu."
Ez-Zuhruf 52-53
"Kur lexohet Kur'ani, ju dėgjonie atė dhe heshtni nė mėnyrė qė tė fitoni mėshirė."
El A'rafė 204
"Sikur Ne ta zbritnim kėtė Kur'anin mbi ndonjė kodėr, do ta shihje atė tė strukur e tė carė prej frikės nga Allahu.
Kėta janė shembuj qė ua shkoqisim njerėzve, nė mėnyrė qė ata tė mendojnė."
El Hashr 21
"Eshtė e vėrtetė se ky Kur'an udhėzon pėr atė rrugė qė ėshtė mė sė e vėrteta.
E besimtarėt qė bėjnė vepra tė mira i pėrgėzon se ata pa dyshim do tė kenė shpėrblim tė madh."
El Isra 9
"Ne tė shpallim Kur'anin qė ėshtė shėrim dhe mėshirė pėr besimtarėt.
Kurse jobesimtarėve nuk ushton tjetėr pėrpos dėshprim." El Isra 82
Ai (Kur'ani) ėshtė njė libėr ngadhnjyes (i pashoq)
Atij nuk mund t'i mvishet e pavėrteta nga asnjė anė;
Eshtė i zbritur prej tė urtit, tė lavdishmit. Fussilet 41-42
THIRRJA NE ISLAM OSE POPULLI MA I NDERSHĖM
"Thirr, pėr nė rrugėn e Zotit tėnd me urtėsi e kėshillė tė mirė dhe polemizo me ata nė atė mėnyrė qė ėshtė mė e mirė..." (En Nahl 125)
"E kush flet mė bukur se ai qė Thėrret nė (rrugėn e) Allahut..." (Fussilet 33)
"Nga ju le tė jetė njė grup qė thėrret nė atė qė ėshtė e dobishme, urdhėron pėr punė tė mbara dhe ndalon nga e keqja..." (Ali Imran 104)
"Ju jeni populli ma i ndėrshėm, i ardhur pėr (tė mirėn e) njerėzve.
Urdhėroni tė bėhen vepra tė mira, ndaloni veprat e kėqia dhe besoni Allahun..." (Ali Imran 110)
"I besojnė Allahut dhe ditės sė gjykimit, kėshillojnė pėr tė mirė dhe largojnė nga e keqja, pėrpiqen pėr punė tė dobishme, e ata janė prej tė mirėve." (Ali Imran 114)
"Besimtarėt dhe besimtaret janė miq (tė dashur) pėr njeri-tjetrin,
Urdhėrojnė pėr tė mirė, e pengojnė tė kėqiat..." (Et Tevbe 71)
"Atyre tė cilėve, nėse u japim pushtet nė tokė, e falin namazin, japin zeqatin, urdhėrojnė pėr tė mira dhe largojnė prej tė keqes. Allahut i takon pėrfundimi i ēėshtjeve." (El Haxhxh 41)
"O djali im, fale namazin, urdhėro pėr (punė) tė mira, e ndalo nga tė kėqiat..." (Llukman 17)
"Hipokritėt dhe hipokritet janė si njeri - tjetri, Urdhėrojnė pėr (vepra) tė kėqia, e ndalojnė nga e mira..." (Et Tevbe 67)
"Ata qė mohuan tė vėrtetėn nga beni israilėt, u mallkuan me gjuhen e Davudit dhe Isait, tė birit tė Merjemes. Kėshtu u veprua sepse kundėrshtuan dhe e tepruan. Ata ishin qė nuk ndalonin njeri - tjetrin nga e keqja qė punonin. E ajo qė bėnin ishte e shėmtuar." (El Maide 78-79)
"( Kjtoje) dhe kur njė grup prej tyre thanė: - pėrse kėshilloni njė popull qė Allahu do ti zhukė ose do ta dėnoje me njė dėnim tė ashpėr?
(Ata kėshilltaret) thanė: - Pėr t'u arsyetuar para Zotit tuaj dhe me shpresė t'u largohen mėkateve. Dhe kur e harruen atė, pėr tė cilen ishin kėshilluar, Na i shpėtuam ata qė tė tjerėt i pengonin (i thirrėn pėr me u larguar) nga tė kėqiat. Kurse i kapėm me njė dėnim tė ashpėr ata qė bėnin zullum ngase ishin tė shfrenuar." (El A'rafė 16)
Feja Islame ėshtė njė ligjė jetėsorė, qė Allahu xh.sh. e ka zgjedhur pėr njerėzinė, pėr fitimin dhe pėr kėnaqėsinė e tyre, dhe Allahu ėshtė i knaqur qė feja Islame tė jete feja e jonė.
"Jam i kėnaqur qė feja Islame tė jete feja e juaja". (El Maide 3)
Besimtaret e kėsaj feje janė detėruar me detyrėn e Thirrjes nė rrugen Allahut xh.sh. Me urdhurua pėr vepra tė mira dhe me ndaluar nga punet e kėqia. Kjo detyrė e cila ėshtė njė pjesė e pandarė nga jeta e besimtarit ėshtė njė detyrė shum e vlefshme. Ėshtė e vlefshme ngase ėshtė prej detyrave tė pejgamberlerve.
Allahu xh.sh. pėr me na lartėsuar neve, na ka detyruar me detyrėn e cila ėshtė esenca e pejgamberllukut, me thirrjen nė rrugen e Allahut xh.sh.
Kjo detyrė ėshtė e madhnushme , e bekume sikurse namazi, zeqati dhe obligimet tjera.
Vlera e kėsaj detyre, bėhet gjithnjė mė e madhėrueshme dhe mė e domosdoshme nė situatėn dhe nė vendin nė tė cilin jetojmė. Ėshtė obligim qė nuk i ndahet muslimanit duke qenė i urdhėruar qė gjithnjė tė veproj sikurse rasti me Nuhin as. Rastin e Nuhit as, fare qartė na e paraqet Kur'ani:
"Ne e dėrguam Nuhin te populli i vet (dhe i thamė): Tėrheqja vėretjen popullit tėnd para se ata t'i godasė dėnimi i rėndė... Ai (Nuhi) tha: - O Zoti im, unė e thirra popullin tim natėn dhe ditėn." (Nuh 1-5)
Kėshtu, edhe ne sikur Nuhi as, duhet tė veprojmė vazhdimisht nė favorin e Islamit, pėr njė ardhmėri sa mė tė lumtur.
Kur'ani si ligjė pėr rregullimin e jetės sė njerėzore, pėr dunja dhe ahiret, foli dhe pėr ketė detyr tė rėndėsishme. Kushtu qė Kur'ani i madhnushem e paraqiti rrugėn e thirrjes nė fenė e Allahut, na e tregoi masėn dhe vendoi shenja tė qarta pėr ata qė thėrrasin nė rrugen Allahut xh.sh. E gjith kjo, pėr tė mos e humbur drejtimin e nė vend qė tė bėhen thirrėsit e rrugės sė drejtė, tė marrin drejtimin e kundėrt e tė bėhen larguesit e rruges sė drejtė; e ashtu duke dėshiruar tė bėjnė mirė, nė tė vėrtetė tė bėjnė dėm (mėkat).
Allahu xh.sh. thot nė Kur'an :
"Thirr nė rrugen e Zotit tėnd me urtėsi e kėshillė tė bukur dhe polemizo me ata si ėshtė ma sė miri". (En Nahl 125)
Me thirrė nė rrugen e Allahut xh.sh. e jo nė rrugėn e ndonjė personi ose tė ndonjė idoli. Ajo ėshtė thirrje nė rrugėn e Allahut vetėm pėr Allahun xh.sh. Qėllimi i saj ėshtė, shpėtimi i njerėzisė nga robėria e krijesave duke ua kujtuar se ata janė robėt e krijuesit tė vėrtetė tė Allahut xh.sh. Qėllimi i saj ėshtė pėrforcimi i ifesė sė Allahut xh sh, ashtuqė fjala e mohuesve tė jetė e poshtėr. Kėshtu tė dominojė fjala e Allahut e tė fitojė vlerėn qė nė tė vėrtetė e ka.
Thirrja duhet tė bėhet me urtėsi, me argumente tė qarta pėr tė vėrtetėn, duke qenė e pėrshtatur pėr situatė, kohė dhe vend.
Thirrje me kėshillė tė bukur njerzore. Jo me qortime tė ashpra, dhe jo duke ja zbuluar gabimet.
Thirrje, duke polemizuar, duke diskutuar me urtėsi, me fakte, dhe me bindje.
Nė kėtė mėnyrė thirrja nė Islam ėshtė njė detyrė me vlerė tė madhe pėr ymmetin (popullin) e Muhammedit, qė e ka ngritė si popull mė tė ndershėm tė njerėzisė:
"Ju jeni populli mė i ndėrshėm i ardhur pėr (tė miren e) njerėzve.
Urdhėroni pėr (vepra tė) mira dhe ndalohuni nga (veprat tė) kėqia dhe besoni Allahun..." (Ali Imran 110)
Ky ajet Kur'anor, shum bukur na sqaron neve rėndėsinė e thirrjes, dhe na bėnė tė ditur se Allahu xh.sh. popullin e Muhammedit a.s. e ka bėrė popullin ma tė ndershėm.
Pse ėshtė bėrė populli i Muhammedit a.s. populli ma i ndershėm ?
Vetėm se kanė besuar nė Allahun xh.sh. ose pėr ndonjė arsye tjetėr?
Nuk mund tė themi se vetėm pėr shkak tė besimit nė Allahun xh.sh. ata e kanė fituar ketė nderim. E dijmė fare mirė se prej popujve tė kaluar ka patur tė tillė qė kanė besuar ne Allahun xh.sh. Por, kjo nderė ėshtė fituar me thirrjen nė rugėn e Allahut, nė thirrje pėr veprime nė vepra tė mira, nė thirjen pėr largimin e veprave tė kėqia. Kėtė e kuptojmė qartazi nga renditja e ajetit:
Ju jeni populli ma i mirė (i ndershėm) i ardhur pėr (tė miren e) njerėzve
Urdhėroni tė behen vepra tė mira. Ndaloni veprat e kė**** Dhe besoni nė Allahun...
Rėndėsinė e kėsaj ne e kuptojmė dhe kur Allahu xh.sh. na tregon shkaqet e mallkimit tė beni israilit:
"Ata qė mohuan (tė vėrteten) nga beni israilėt u malkuan me gjuhen e Davudit dhe Isait, tė birit tė Merjemės, Pėr shkak se kundėrshtuan dhe e tepruan.
Ata ishin qė nuk ndalonin njeri tjetrin nga e keqja qė punonin.
E, sa tė shėmtuara ishin veprat qė punun ata." (Maide 78-79)
Tashmė ėshtė e qartė se kemi tė bėjmė me njė obligim tė domosdoshėm prej gjith atyre qė kanė besuar nė Njė Allah, kanė besuar nė fenė e drejtė tė Tij. Nė qoftė se nuk dėshirojmė goditjen e dėnimit nga Allahu, ēdo besimtarė duhet ta praktikojė kėtė brėnda mundėsisė sė vet. Kjo duhet tė zėjė vend tė rėndėsishėm nė persinalitetin e ēdo njėri qė vehten e njeh si musliman, duke filluar nė familjen e vet e duke u zgjėruar nė farefis e mė gjėrė.
Allahu xh.sh. thotė:
"O ju qė besuat, ruani vehten dhe familjen tuaj prej njė zjarri, (duke i thirrė ata nė vepra tė mira dhe duke i thirrė qė me u larguar nga zjarri lėnda djegėse e tė cilit janė njerėzit dhe gurėt..." (Et Tahrimė 6)
Kurse Allahu xh.sh. kėshtu e urdhuroi dhe Muhammedin a.s.:
"Dhe tėrhiqja vėrejtjen farefisit tėnd mė tė afėrt." (Esh Shuaraė 214)
S'ka dyshim se besimin, kuptimin, mentalitetin, diturinė, jetesėn, karakterin, e familjes tėnde tė farefisit mundemi me e ditur shum ma mirė dhe mundemi me e bėrė njė thirrje ma tė kujdesshėm ,rezultati i sė cilės mundet me qenė mė i suksesshėm. Prandaj i ėshtė dhėnė rėndėsi dhe pėrparsi thirrjes sė familjes dhe farafisit. Por duhet tė jetė e qartė se thirrja vazhdon edhe pėr masėn e gjėrė popullore, dhe ėshtė obligim i yni sikur obligimet tjera.
Thirrja e jonė e cila bėhet pėr rregullimin e jetės sipas urdhėrave tė Allahut xh,sh. dhe sipas ndalimeve tė Tij, si dhe thirrja pėr pregaditjen e jetės sė ahiretit; pamvarsisht se a pranohet apo jo, mbetet obligim pėr ne.
1 - Besimtari kurr nuk e ndėrpret shpresen prej Allahut xh.sh:
"...Pse vetem populli jobesimtarė e humbė shpresėn nė Allahun." (Jusuf 87)
2 - Edhe nėse nuk pranohet thirrja jonė nga ndigjuesit, na jemi tė qetsuar me kryemjen e detyres tonė, se detyra jonė ėshtė vetem me poblikue, kurse me udhėheq nė rrugen e drejtė ėshtė nė doren e Allahut xh.sh. Allahu xh.sh.i thotė Muhammedit a.s.:
"Ėshtė e vėrtetė se ti nuk mund ta udhėzosh ate qė do ti, por Allahu udhėzon kė tė dojė dhe Ai ėshtė qė di mė sė miri pėr tė udhėzuarit." (El Kasas 56)
3 - Me veprimin e detyrės sonė, ne kemi arsyetim para Allahut xh.sh., dhe shpresojmė shpėtim prej atij dėnimit qė ka pėr me i goditur ata qė nuk e pranuan thirrjen:
"(Kujtoje) Dhe kur njė grup prej tyre thanė: - Pėrse kėshilloni njė popull qė Allahu do ta zhduke ose do ta dėnoje me njė dėnim tė ashpėr? (Ata kėshilltaret) thanė: - Pėr t'u arsyetuar para Zotit tuaj dhe me shpresė t'u largohen mekateve. Dhe kur e harruen atė, pėr tė cilen ishin keshilluar, na i shpėtuam ata qė tė tjerėt i pengonin (i thirrėn pėr me u larguar) nga tė keqiat. Kurse i kapėm me njė denim tė ashpėr ata qė bėnin zullum, ngase ishin tė shfrenuar." (El A'rafė 164-165)
S'ka dyshim se ne kemi me u pėrgjegjur vetėm pėr besimin dhe veprat tona, dhe ne nuk kemi me u dėnuar, e as nuk kemi me u pyetur pėr mėkatet e tjetėrkujt, vetėm do tė japim pėrgjegjėje dhe do tė dėnohemi pėr mekatat e tona dhe pėr mos zbatimin e urdhėrit lidhje me thirrjen nė rrugėn e Allahut xh sh.
Pejgamberi a.s. thotė:
"Baj be nė Atė (Allahun) qė ma ka shpirtin nėn sundimin e vet, ju vėrtetė (ja) do ti thėrrisni nė vepra tė mira (nė rregullat jetėsore tė fesė Islame) dhe tė largoni nga veprat tė kė****.
Ose brėnda njė kohe tė shkurtė, Allahu ka pėr me ua ēue dėnimin mbi ju, mbrapa (qė t'ju vijė ai dėnimi qė mundet me qenun, politike, ekonomike, morale, ose smundje ose tragjedi natyrore sikur tėrmet, vėrshime, etj; ose me ndonjė dėnim qė nuk na merr mendja) ju i luteni Ati (Allahut), por lutjet nuk ju pranohen." (Transmeton Tirmidhiju)
Nė qoftė se nė njė vend nuk bėhet thirrja nė rrugen e Allahut, nė fenė e Tij tė vėrtetė, aj popull ka pėr me mbetur ndėr sulmimin e genjėshtarve, zullumqarve, dhe njėrzija duke u humbur napėr baltat e jobesimit, sulmimit, deshirave tė nefsit, nė loqat e gjynaheve dhe neve kan pėr me na tėrhjekur me vete...
Eshtė e qartė se pėr thirrjen nė rrugėn e Allahut xh.sh. pėr largimin e njerėzve nga e keqja nuk duhet me qenė dijetar i pėrsosur. Por ato qė i dijmė mjaft janė pėr krymjen e kėsaj detyre tė domosdoshme.
Nė qoftė se e dijmė domosdoshmėrinė e njeriut pėr besimin nė Allahun, nė melekėt, nė librat, nė pejgamberėt, nė diten e kijametit e kushtet tjera tė besimit pėr tė qenė musliman. Dhe nėqoftė se e dimė se namazi, agjėrimi nė muajin e ramazanit , dhėnja e zeqatit, vatjaja nė haxh, respektimi i prindėrve, nderimi i fqiut dhe i farėfisit, me qenė i drejtė, nė zemėr e nė fjalė, nė vepra, ėshtė prej obligimeve shumė tė rėndėsishme tė besimtarėve, ėshtė njė dituri e mjaftueshme pėr me i udhėzuar vėllazėrit dhe motrat tjera.
Nėqoft se e kemi kuptuar se Zullumi, Bixhzi, Alkoholi, Zinaja, Rrena, folja mbas shpinde, Xhelozia, nėnēmimi i njeri tjetrit, janė rreptėsisht tė ndaluara, atėhere pse heshtim e nuk i largojmė shoqėrinė nga ato tė meta. Ku mbeti vėllazėria, ku mbeti dashuria pėr njeri-tjetrin.
Allahu xh.sh. thotė:
"Besimtarėt janė tė dashur (kan shoqėri) pėr njeri-tjetrin .
Urdhėrojnė pėr tė mirė. E ndalojnė nga e keqja..." (Et tevbe 71)
Jemi tė dtyruar pėr thirrje mbrenda diturisė sonė. Kjo do tė jetė shkak pėr shpėrblim nga ana e Zotit xh sh, por njėkohėsisht do tė jetė shpėtim pėr vėllaun tonė po edhe agim pėr ardhmėrinė e shoqėrisė se gjėrė:
"Pasha kohen! Nuk ka dyshim se njeriu ėshtė nė njė humbje tė sigurtė. Me pėrjashtim tė atyre, Qė besuan, Qė bėnė vepra tė mira, Qė porositen njeri-tjetrin t'i pėrmbahen tė vėrtetės Dhe qė kėshilluan njeri-tjetrin tė jenė tė durushėm." (El Asr1-2-3)
QĖNDRIMI ISLAMI PĖR LUFTĖN
Pa dyshim, feja Islame ėshtė fe e paqes, fe qė I fton besimtarėt tė pėrpiqen por paqė. Ėshtė fe qė i urdhdron njerėzit tė vėllazėrohen. Kėtė tė vėrtetė ė argumentojnė me se miri ajeti kur'anor dhe thėnia e profetit:
"O ju qė besuat, hyni nė Islamizmin e plot (nė fenė e paqės).." Bekare 208
Dhe
"... 0 ju robet e Allahut, behuni vėllezėr... " (Hadith)
Para kėtij qėllimi tė qartė e njetėn kohė tė lartė human, a lejohet lufta nė lstam? Pėrse lejohet ajo?
Nuk ka dysh'un, se sikur tė gjith njerėzit te ishin pėrgjigjur thirrjes sė Allahut, sikur tė gjith tė ishin pėrgjigjur urdherave te Tij lufta do te ishte e pa nevojshme! Por, duke u ballafaquar me realitetin e jetuar, varejmė me keq ardhje se: Shtetet te ashtuquajtura te cilivizuara buxhetin me te madh shtetrore e ndajme per veprime ė turpshme armatimi. Shtetete e botes sė tretė vuajnė per buėn e gojės. Mė i forte ėshtė "me i drejti " edhe ne se eshte krejtesisht edhe jo i drejtė atėherė kur ti kini parasyshė kėto fakte do te mund t'a mendojmė qėllimėn e luftės nė Islam.
Sikur e dime nga Historia Islame, besimtaret nė kohen e pejgamberit as, kanė vuajtur shumė nga idhujtarėt e Mekes, por kan qenė tė udhdzuar prej Allahut xh sh qė tė bėjnė durim. Ky urdhėr zgjati 13 vjetė, sa qėndroi profeti as nė Meke. Kur emigroi Pejgamberi nė Medine, atėherė idhujtarėt vendosen tė sulmojnė Medinen, kurse Allahu xh sh, zbriti versetin:
Atyre qė po sulmohen me luftė u ėshtė dhėnė leje te luftojnė, pėr shkak se u ėshtė bėrė padrejtėsi, e Allahu ka fuqi pėr tu ndihmuar atyre (muslimaneve)." El Haxhxh 39
Ky dshta verseti i parė me tė cilėn iu lejua lufta muslimanėve.
Kėtu fjala ėshtė pėr luftė e jo per xhihad, se kuptimi nuk ėshtė i njėjtė.
Fjaia, "xhihad" ėshtė me kuptim me tė gjėrė se fjala "lufte".
Xhihad, domethanė perpjekje nė rrugė tė Allahut brenda munddsive pa kohė dhe vend tė caktuar.
Xhihadi nuk ka asgjė tė pėrbashkėt me veprimet kriminele tefforistike, me minimin e vendeve publike e mbytjeve e njerzve tė pafajshėm.
Xhihadi ėshtė pėrpjekje qė nė emrin dhe pėrhirė tė Allahut tė shpėtohet shoqėria apo njė grup i saj.
Xhihadi bėhet me thirrjre (me gojė dhe me shkrim), me sakrificė, me kohe, me pasuri e sipas nevojės edhe me luftė. Kuptohet se lufta ėshtė vetėm njė Ilojė i xhihadit sipas paraqitjes se nevojės.
Ėshtė e pamohueshme se feja islame ėshtė fe e paqes dhe e vėllezėrimit ajo nuk e mohon realitetin e luftės sė drejtė pėr vetmbrojtje, por nuk lejon tuften qė bėhėt pėr okupime e qėllime politike.
Feja Islame jo vetėm qė e lejon luften, por edhe obligon organizimin luftarak- pėr vetėmbrojtje. Nėse tė grabitet pasuria, tė cenohet nderi, tė okupohet vendi, lufta ėshtė obligim pėr ēdo muslimanin, qė tė mbrojė tė drejtat qė ia ka dhėnė Allahu xh.sh.
Lufta nė Islam lejohet edhe pėr njė qėllim tjetėr pėr tė mbrojtur tė shtypurit nga zullumi e mė tė fortit, gjegjėsisht pėr tė mbrojtur tė drejtat e njeriut.
Qėllimi i tuftės nė Islam nuk ėshtė vrasja e fėmijėve, grave e pleqve, mbytja e bagdtive e djegja e gunajave siē vepruan serbėt nė Bosnje e nė Kosovė.
Pejgamberi a.s. ėshtė detyrua ti mbrojė besimtarėt nė fenė e Allahut xh.sh. nga idhujtarėt shumė mė tė mėdhenj nė numėr. Pėr kėtė qėllim tė lartė vetė Muhamedi a. s. ka marrė pjesė nė27 luftra. Nėn urdhdrin ė Allahut ai kėrkonte marrėveshtje paqėsore. Vetėm nė rastet kur nuk arriheshin marrveshtjet fillohej lufta gjithmond me porosi: "tė mos vritet robi i luftės dhe askush qė nuk gjendet nė fushė betejė. Ky kuptim i lartė human e bėri ta lejuar luftdė mbrojtėse duke e kushtdzuar nė sa me pak viktima. Nga kėto e tjera vlerėsime qė Islami i bėn njeriut si krijesė e barabartė, pranohete e vėrteta se nė 27 luftra ne tė cillat ishte prezentė i dashuri i Pėrendisė numri i tė vrarėve arrinė nė 150 (njdqind epesdjhjetd) vetė.
Kjo shifer flet pėr qėllimin ė lartė tė Islam nė vlerėsimin e njeriut, pėr humanizmin e lartė dhe priritetin edukativ qė Islami i ka dhėnė shoqdrise njerzore.
Kėto parime paqėsore udhdheqin drejtė bashkezistencės sė popujve e shtetve pėr vėllazėrim e mirėkuptim.
Janė e kunderta e egėrsise mė ēnjerėzore qė ka parė historija, janė parimet mė tė egra tė juntės serbomadhe, tė etshme pėr tė vra e djegė sa mė shumė shqiptarė nė vatrat tona. Me kėtė moral ata justifikojnė vrasjet mė monstruoze, therjet, djegiet, e ēnderimet e qindra mijėra fėmijėve, pleqve, e grave shqipatre nė, Kosovėn e martirizuar. Pėr qudi edhe nė kėtė fund shekulli Evropa ngre dolli pėr bėmat e serbėve tė Milosheviqit, duke u uruar suksese ne plotėsimin i kimeve tė praktikuara pak kohė mė parė nė Bosnjėdn e musliamnėve. Disa shtete akoma mė td zellshme, jo vetėm justifikojnė krimet e tyre, por i ndihmojnė materialisht. Kjo ėshtė ftyra e njė morali qė aq shumė akuzon natyrėn paqėsore tė maralit Islam.