3gP
09-08-2008, 08:49 AM
Carl Faulmann nga Wiena e Austrise, ne pranvere te vitit 1878, botoi njė libėr me titull "Schriftzeichen und Alphabete" (Shkronjat dhe Alfabetet) ne te cilin, pėrveē alfabeteve te shumte te njohur deri atėherė, prezenton 4 alfabete nga shqipja.
Ne faqen 181 te botimit te tij te dytė te vitit 1880 qėndron kėshtu:
"Shqipetaret (ai thotė "albanese"), te cilėt vetequhen shqiptare dhe nga turqit, sunduesit e tyre, te njohur si Arnaut, banojne ne pjesen me te madhe te Ilirise se vjetėr dhe Epirit, d.m.th. ne bregdetin Adriatik, ne lindje te kufizuar nga Pindus dhe prej Shkodre e deri ne Korinth. Ne i gjejmė ata nga shek. 14 ne Greqi, ku bėjnė njė te pestėn pjesė te popullsise se pėrgjithshme. Gjuha shqipe shfaq njė pamje enigmatike, qe me gjuhėt fqinje ne asnjė mėnyrė nuk ka ngjashmėri. ĆĘĆ¢ā¬Ā¹shte e ndare ne dy dialekte, njė verior Gegerishte dhe tjetrin jugor Toskerishte. E para shkruhet me shkronja latine, ndėrsa e dyta me shkronja greke. Por, pėrveē kėtyre ka edhe shkrime autoktone, te cilat pėrdoren nga disa rajone dhe familje dhe qe lidhshmeria e kėtyre shkrimeve me shkrime te tjera ėshtė e izoluar, siē ėshtė edhe vete shqipja. E, ato janė:
1.Shkronjat e Elbasanit
2.Shkronjat e Byta Kukjes
3.Shkronjat e Veso Bajos
4.Shkronjat shqip-greqisht
Alfabeti i parė, i treguar kėtu, gjendet ne qytetin e Elbasanit dhe i cili kuptohet dhe pėrdoret edhe nga qyteti fqinj i Beratit. I dyti ėshtė zbuluar nga shqiptari me emrin Byta Kukje. Tė tretin e mesoi, prej oborrtarit te tij, udheheqesi i nderuar Veso Bajo, i cili po ashut ishte shqiptar" (Carl Faulmann).
Alfabeti i Elbasanit kishte 53 shkronja. Nuk ka ngjashmėri me asnjė nga alfabetet e gjendura deri me tani. Alfabeti i Byta Kukjes ka 31 shkronja dhe po ashtu pėr nga ngashmeria ėshtė i izoluar. Alfabeti i Veso Bajos ka 22 germa dhe ėshtė i izoluar pėr nga ngjashmeria. Alfabeti shqip-greqisht ka 34 shkronja te cilat gati tė gjitha janė greqisht, por me disa ndryshime. Mund ta quanim Alfabet grek te pervetesuar nga shqiptarėt apo te "shqiptarizuar". Me shumė se 12 prej tyre janė te kombinuara, te cilat nuk gjenden ne alfabetin grek. Pra te pershtatura nga shqiptarėt pėr te folmen e tyre.
Ne faqen 181 te botimit te tij te dytė te vitit 1880 qėndron kėshtu:
"Shqipetaret (ai thotė "albanese"), te cilėt vetequhen shqiptare dhe nga turqit, sunduesit e tyre, te njohur si Arnaut, banojne ne pjesen me te madhe te Ilirise se vjetėr dhe Epirit, d.m.th. ne bregdetin Adriatik, ne lindje te kufizuar nga Pindus dhe prej Shkodre e deri ne Korinth. Ne i gjejmė ata nga shek. 14 ne Greqi, ku bėjnė njė te pestėn pjesė te popullsise se pėrgjithshme. Gjuha shqipe shfaq njė pamje enigmatike, qe me gjuhėt fqinje ne asnjė mėnyrė nuk ka ngjashmėri. ĆĘĆ¢ā¬Ā¹shte e ndare ne dy dialekte, njė verior Gegerishte dhe tjetrin jugor Toskerishte. E para shkruhet me shkronja latine, ndėrsa e dyta me shkronja greke. Por, pėrveē kėtyre ka edhe shkrime autoktone, te cilat pėrdoren nga disa rajone dhe familje dhe qe lidhshmeria e kėtyre shkrimeve me shkrime te tjera ėshtė e izoluar, siē ėshtė edhe vete shqipja. E, ato janė:
1.Shkronjat e Elbasanit
2.Shkronjat e Byta Kukjes
3.Shkronjat e Veso Bajos
4.Shkronjat shqip-greqisht
Alfabeti i parė, i treguar kėtu, gjendet ne qytetin e Elbasanit dhe i cili kuptohet dhe pėrdoret edhe nga qyteti fqinj i Beratit. I dyti ėshtė zbuluar nga shqiptari me emrin Byta Kukje. Tė tretin e mesoi, prej oborrtarit te tij, udheheqesi i nderuar Veso Bajo, i cili po ashut ishte shqiptar" (Carl Faulmann).
Alfabeti i Elbasanit kishte 53 shkronja. Nuk ka ngjashmėri me asnjė nga alfabetet e gjendura deri me tani. Alfabeti i Byta Kukjes ka 31 shkronja dhe po ashtu pėr nga ngashmeria ėshtė i izoluar. Alfabeti i Veso Bajos ka 22 germa dhe ėshtė i izoluar pėr nga ngjashmeria. Alfabeti shqip-greqisht ka 34 shkronja te cilat gati tė gjitha janė greqisht, por me disa ndryshime. Mund ta quanim Alfabet grek te pervetesuar nga shqiptarėt apo te "shqiptarizuar". Me shumė se 12 prej tyre janė te kombinuara, te cilat nuk gjenden ne alfabetin grek. Pra te pershtatura nga shqiptarėt pėr te folmen e tyre.